Thiền viện Đông Lai tọa lạc dưới chân núi Cậu, cạnh tuyến đường huyết mạch đi qua xã Tịnh Biên (tỉnh An Giang). Công trình được xây dựng từ nhiều năm trước và trùng tu vào năm 1999, mang dáng vẻ uy nghi, tráng lệ.
Dù vậy, địa điểm này lại được người dân và du khách quen gọi với cái tên mộc mạc “chùa bánh xèo”. Tên gọi đặc biệt xuất phát từ việc suốt hơn 20 năm qua, nơi đây phục vụ bánh xèo miễn phí cho hàng nghìn lượt khách mỗi ngày.
Sư Thích Chơn Pháp – trụ trì chùa cho biết, trước đây, vào mỗi ngày rằm hằng tháng, các Phật tử đến chùa lễ bái đều được nhà chùa tổ chức đổ bánh xèo chay mời dùng miễn phí. Về sau, hoạt động này được mở rộng thêm vào ngày 29 âm lịch, rồi đến thứ Bảy, Chủ nhật hằng tuần. Từ sau những năm 2000, hoạt động này được duy trì quanh năm để phục vụ bà con, Phật tử thập phương.
Theo trụ trì chùa, lượng người đến hành hương đông nhất là vào tháng 9, 10 và dịp tết Nguyên đán. Riêng trong những ngày Tết, nhà chùa có thể đổ và phát miễn phí khoảng 4.000 chiếc bánh xèo mỗi ngày. Kinh phí duy trì hoạt động đổ bánh xèo chay miễn phí hoàn toàn do các Phật tử và mạnh thường quân tự nguyện đóng góp.
Khu vực làm bánh nằm phía sau chùa. Gian bếp lúc nào cũng ám khói, chiếc quạt hút chạy liên tục. Chính giữa là 3 cụm bếp đất nung xếp hình bán nguyệt, mỗi cụm có từ 10-12 chảo luôn đỏ lửa.
Tay thoăn thoắt, di chuyển liên tục giữa các chảo, anh Ngô Tuấn Vũ (42 tuổi, ngụ xã Tịnh Biên) đều đặn cho ra những chiếc bánh nóng hổi, vàng rụm.
Vỏ bánh chỉ gồm bột gạo pha nước cốt dừa; nhân là củ sắn bào sợi, đậu xanh nguyên hạt và tàu hũ. Tất cả nguyên liệu đều được mua bằng tiền công đức của khách thập phương.
“Hôm nay ngày thường nên chỉ có tôi đứng bếp. Còn Chủ nhật, ngày Rằm hay dịp Tết, lễ hội vía Bà Chúa Xứ thì phải 3-4 người mới làm kịp. Tôi làm lâu rồi nên quen tay, chứ cũng chẳng đòi hỏi kỹ năng gì. Quan trọng nhất là canh đúng lửa, vì mỗi chiếc bánh chỉ mất khoảng 1 phút để hoàn thành”, anh Vũ chia sẻ.
Anh cho biết đã gắn bó với gian bếp hơn 10 năm. Trước đây, anh làm thợ hồ rồi chạy xe ôm. Mỗi lần ghé chùa, thấy công việc ý nghĩa và mang tính công ích nên anh xin vào làm tình nguyện viên.
“Mỗi ngày tôi đến chùa từ 5h để nhóm lửa, có khách thì đổ bánh, càng đông càng vui. Ai mệt thì người khác vào thay. Bếp chỉ nghỉ khi hết khách, còn bột và nguyên liệu lúc nào cũng chuẩn bị sẵn”, anh cười nói.
Bánh xèo được ăn cùng nhiều loại rau rừng mọc trên núi Cấm, do người dân địa phương thu hoạch, đem đến chùa rửa sạch, bày ra để khách tự phục vụ.
Không gian bếp chật hẹp, ám khói nhưng du khách vẫn vui vẻ chờ đợi, thích thú xem các đầu bếp “trình diễn” từng mẻ bánh.
Những chiếc bánh xèo là món quà tinh thần mà nhà chùa gửi tặng du khách, hoàn toàn miễn phí. Không chỉ tạo nên một nét văn hóa ẩm thực độc đáo, truyền thống này còn thể hiện sự nghĩa tình, gắn bó và tinh thần san sẻ đậm chất miền Tây.
Mang chiếc bánh nóng hổi ra bàn, anh Võ Thanh Nam (ngụ xã Phú Tân, tỉnh An Giang) cho biết, tuy chỉ là bánh chay nhưng hương vị vẫn rất trọn vẹn.
“Chúng tôi lấy vừa đủ để không bỏ phí. Vỏ bánh giòn, nhân thì mộc mạc, thanh đạm, vậy thôi mà ấm lòng lắm”, anh bày tỏ.
