Nội dung trên được nêu trong dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh, hiện đang được Bộ Y tế lấy ý kiến. Dự thảo đưa ra nhiều quy định liên quan đến hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm và rối loạn tâm thần trong cộng đồng.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về các đối tượng được giám sát rối loạn tâm thần, bao gồm người mắc bệnh, người tử vong do rối loạn tâm thần và nhóm có nguy cơ mắc bệnh.
Cụ thể, theo Điều 43 của dự thảo Thông tư, nhóm thứ nhất là người mắc rối loạn tâm thần, bao gồm các bệnh phổ biến như tâm thần phân liệt, động kinh, trầm cảm, rối loạn lo âu và sa sút trí tuệ. Ngoài ra còn có các rối loạn tâm thần khác theo danh mục quy định tại phụ lục của Thông tư.
Nhóm thứ hai là người tử vong do rối loạn tâm thần, được giám sát theo nguyên nhân tử vong phân loại theo hệ thống bệnh quốc tế.
Nhóm thứ ba là người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần. Đây là những người có tiền sử mắc bệnh hoặc có ít nhất một yếu tố nguy cơ liên quan đến sinh học, tâm lý hoặc xã hội.
Về yếu tố sinh học, dự thảo nêu các nguy cơ như di truyền (có người thân mắc rối loạn tâm thần), tổn thương não do tai biến hoặc chấn thương sọ não, mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS hoặc động kinh. Một số giai đoạn sinh lý đặc biệt như dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh hoặc tuổi cao cũng được coi là yếu tố nguy cơ.
Ở khía cạnh tâm lý, các yếu tố được đề cập gồm stress kéo dài, sang chấn tâm lý, bạo lực gia đình, tai nạn hoặc thảm họa. Những đặc điểm nhân cách như dễ lo âu, tự ti hoặc kỹ năng đối phó với stress kém cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.
Bên cạnh đó, các yếu tố xã hội như cô lập xã hội, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng, kỳ thị hoặc phân biệt đối xử, môi trường sống không an toàn cũng được xác định là nguy cơ. Việc lạm dụng rượu bia, ma túy hoặc các chất kích thích cũng làm gia tăng khả năng mắc bệnh.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung yếu tố nguy cơ là tình trạng áp lực cao và kéo dài trong học tập, lao động hoặc kinh tế. Những người chịu áp lực trong thời gian dài sẽ được đưa vào nhóm có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần và thuộc diện theo dõi trong hệ thống giám sát.
Theo dự thảo, việc giám sát nhóm nguy cơ nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu rối loạn tâm thần, từ đó có biện pháp tư vấn, theo dõi và quản lý phù hợp tại cộng đồng. Thông tin thu thập bao gồm dữ liệu cá nhân, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ liên quan.
