Bụi mịn phá vỡ ‘hàng rào’ bảo vệ da

Bác sĩ Nguyễn Tiến Thành, Hội Da liễu Việt Nam, cho biết tiếp xúc bụi mịn trong thời gian dài làm tăng nguy cơ viêm da cơ địa, mề đay và sạm da. Bụi mịn có thể kích hoạt stress oxy hóa trên da, gây tổn thương collagen và khiến da lão hóa sớm.

Gần đây nhất, bác sĩ tiếp nhận cô gái 26 tuổi ngụ tại quận Thanh Xuân, Hà Nội, cảm thấy da mặt châm chích khi đi ngoài đường, hai bên má nổi mảng đỏ kèm cảm giác rát và ngứa. Cô ngừng trang điểm, ngừng dùng mỹ phẩm nhưng tình trạng chỉ tạm giảm rồi bùng lên mạnh hơn.

Bác sĩ chẩn đoán cô bị viêm kích ứng da do tiếp xúc bụi mịn và không khí ô nhiễm kéo dài, vốn là nhóm bệnh lý gia tăng mỗi khi chất lượng không khí Hà Nội xuống mức xấu. Nguyên nhân chủ yếu từ các hạt bụi mịn PM 2.5 và PM 1 có khả năng xâm nhập trực tiếp vào lỗ chân lông và gây tổn thương lên lớp màng bảo vệ tự nhiên của da.

“Lớp hàng rào bảo vệ làn da đóng vai trò như tấm khiên tự nhiên. Khi bị bụi mịn phá vỡ, da trở nên khô, yếu và rất dễ bị kích ứng ngay cả với những tác động nhẹ nhất”, bác sĩ Thành nói.

Với bệnh nhân này, biểu hiện đỏ rát, mụn nước nhỏ và cảm giác nóng mặt mỗi khi đi ngoài trời là triệu chứng điển hình của viêm da kích ứng do môi trường, không phải dị ứng mỹ phẩm như cô lầm tưởng. Phác đồ điều trị tập trung vào phục hồi hàng rào bảo vệ da: Dùng dưỡng ẩm chứa ceramide, tránh acid mạnh, kết hợp hoạt chất làm dịu và giảm viêm. Sau khoảng 3-5 ngày, cảm giác nóng rát giảm hẳn, vùng da đỏ cũng thu nhỏ lại đáng kể.

Theo đánh giá của nhiều hệ thống quan trắc quốc tế, Hà Nội liên tục nằm trong nhóm 10 thành phố có chất lượng không khí kém nhất thế giới trong một số thời điểm đầu mùa đông. Các vùng nội thành như Thanh Xuân, Tây Hồ, Lê Duẩn hay Vĩnh Tuy thường ghi nhận chỉ số chất lượng không khí ở mức ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe.

Một số nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy ô nhiễm không khí gây bệnh hô hấp, nhiều bệnh da liễu mạn tính. Khi tiếp xúc ô nhiễm dài hạn, da có thể bị viêm mạn tính, mất độ đàn hồi và tăng sắc tố. Nếu không có biện pháp bảo vệ, da bị tổn thương âm thầm trong thời gian dài.

Bác sĩ Thành khuyến cáo trong giai đoạn không khí ô nhiễm, hạn chế để da tiếp xúc trực tiếp với bụi mịn bằng cách sử dụng khẩu trang có khả năng lọc bụi mịn khi ra đường, rửa mặt ngay sau khi về nhà. Dưỡng ẩm đều đặn để tăng sức chống chịu của da, hạn chế tẩy da chết hoặc dùng sản phẩm gây khô. Uống nhiều nước và bổ sung thực phẩm giàu chất chống oxy hóa. Tránh tập thể dục ngoài trời vào sáng sớm hoặc tối muộn khi bụi mịn ở mức cao.

Thúy Quỳnh