Theo các chuyên gia, nguyên nhân tình trạng này không nằm ở vài món ăn ngày Tết mà đến từ sự thay đổi đột ngột toàn bộ nhịp sinh hoạt và chế độ dinh dưỡng.
Trao đổi với PV VietNamNet, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế – Dinh dưỡng, Bệnh viện 19- 8 (Bộ Công an) cho biết, dịp Tết khiến sinh hoạt thường ngày gần như bị “đảo lộn”: Bữa ăn nhiều hơn, giàu chất béo, đường, tinh bột; ăn muộn, ngủ muộn; vận động giảm trong khi rượu bia tăng.
“Sự quá tải đột ngột này khiến hệ tiêu hóa và cơ thể phải phản ứng”, Tiến sĩ Giang nói.
Bà cho biết một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng ăn nhiều chất béo trong thời gian ngắn có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, tăng nguy cơ đầy bụng, khó tiêu lên tới 30-40%.
Trong khi đó, đồ ngọt và nước ngọt khiến đường huyết tăng – giảm nhanh, gây mệt mỏi, uể oải. Còn rượu bia làm giảm 9-24% chất lượng giấc ngủ sâu, khiến cơ thể không được phục hồi đầy đủ. Vì vậy, tình trạng tăng 1-2kg, đầy bụng và thiếu năng lượng sau Tết là điều rất phổ biến.
Theo đó, sai lầm thường thấy nhất trong những ngày Tết là người dân ăn “quá nhiều, quá nhanh, quá muộn”. Việc người dân dồn bữa, ăn trễ và ưu tiên thịt cá, đồ béo trong khi thiếu rau xanh khiến hệ tiêu hóa bị quá tải.
Bên cạnh đó, thói quen ăn vặt cả ngày của không ít người cũng âm thầm làm tăng năng lượng nạp vào. Chỉ 100g mứt đã gần 300 kcal, một đĩa hạt dưa 100g có thể lên tới 550 kcal, tương đương một bữa ăn chính.
Đặc biệt, việc vừa ăn vừa uống rượu bia cũng là “đòn kép” với dạ dày khi rượu làm giảm nhu động tiêu hóa, gây đầy hơi và tăng acid uric. Ngoài ra, nhiều người bỏ bữa sáng rồi ăn bù vào buổi tối khiến đường huyết dao động mạnh, làm tăng nguy cơ tích mỡ.
Ăn Tết thế nào để ngon mà vẫn lành?
“Không ai bắt phải kiêng ngày Tết. Tết là văn hóa, vấn đề là ăn đúng cách”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Với bánh chưng, mỗi miếng khoảng 1/6 chiếc cung cấp 300-350 kcal vì thế người dân nên ăn lượng nhỏ, kết hợp rau xanh, dưa chua để giảm hấp thu chất béo và tránh bánh chưng rán nhiều dầu.
Giò chả giàu natri, mỗi người chỉ nên ăn 30-40g/lần để tránh tăng huyết áp. Người khỏe mạnh có thể ăn thịt mỡ dưới 20-30g/ngày, ưu tiên thịt luộc thay vì rán. Chỉ cần thêm một bát rau xanh, lượng chất xơ có thể giúp giảm 20-30% tốc độ hấp thu chất béo.
3 nhóm người cần đặc biệt lưu ý
Trẻ em không nên tiêu thụ quá 25g đường/ngày theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt và cần giữ giờ ăn – ngủ ổn định.
Người cao tuổi, do men tiêu hóa giảm khoảng 30% sau 60 tuổi, nên ăn mềm, ít mỡ, tăng cá, đậu phụ, rau xanh và hạn chế đồ muối, giò chả.
Người có bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp, mỡ máu, gout cần kiểm soát chặt bánh chưng, đồ mặn, thịt đỏ, hải sản và rượu bia.
Hoa chuối từng là món ăn “cứu đói” quen thuộc trong bữa cơm người Việt thời khó khăn. Ít ai ngờ rằng, loại thực phẩm dân dã này lại chứa nhiều giá trị dinh dưỡng và dược tính, được y học hiện đại lẫn y học cổ truyền ghi nhận.
Thay vì thưởng thức các món nướng hay hải sản nhiều đạm, gần đây nhiều người chuyển sang các món ăn được đánh giá là “ít đạm”, trong đó có bún hến chấm gạch cua đồng.
Chuyên trang ẩm thực Taste Atlas mới đây đưa món tiết canh vịt của Việt Nam vào danh sách 50 món ăn từ vịt ngon nhất thế giới, dựa trên bình chọn của thực khách quốc tế.
