Trước thông tin virus Nipah xuất hiện trở lại tại Ấn Độ với tỷ lệ tử vong cao, trao đổi với PV Thời báo VTV sáng nay (27/1) – PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế) cho rằng, Việt Nam không đối mặt nguy cơ bùng phát dịch lớn nếu triển khai tốt các biện pháp giám sát và phòng ngừa, đồng thời khuyến cáo người dân không chủ quan nhưng cũng không hoang mang.
PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế). Ảnh: Chuyên gia cung cấp
Virus Nipah là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm, lần đầu được ghi nhận trong đợt dịch tại Malaysia năm 1998, sau đó xuất hiện rải rác tại một số quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, trong đó có Ấn Độ. Dù số ca mắc trong các đợt dịch trước đây không lớn, song bệnh cảnh thường nặng, tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 40-75% ở những trường hợp nhập viện.
Người mắc bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, sau đó có thể diễn tiến nhanh sang suy hô hấp, viêm não cấp và tử vong. Virus Nipah là bệnh lây truyền từ động vật sang người, trong đó dơi ăn quả được xác định là ổ chứa tự nhiên. Ngoài ra, virus này cũng có thể lây từ người sang người, đặc biệt trong quá trình chăm sóc, điều trị nếu không đảm bảo kiểm soát nhiễm khuẩn. Thực tế tại Ấn Độ đã từng ghi nhận ca lây nhiễm trong nhân viên y tế.
Nguy cơ tại Việt Nam: Không chủ quan nhưng không hoang mang
Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, nguy cơ đối với Việt Nam được nhìn nhận ở hai khía cạnh. Thứ nhất là nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài thông qua người đi về từ các vùng đang có dịch. Thứ hai, Việt Nam nằm trong khu vực Nam Á và Đông Nam Á, nơi có sự phân bố của dơi ăn quả – ổ chứa tự nhiên của virus Nipah.
Dù đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh, nhưng về mặt dịch tễ học vẫn cần giám sát nguy cơ virus lưu hành trong quần thể động vật, đặc biệt là dơi và có thể là lợn – vật chủ trung gian có thể làm tăng nguy cơ lây sang người.
“Chúng ta không chủ quan, nhưng cũng không nên quá lo lắng. Nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa và giám sát, bệnh do virus Nipah sẽ không có nguy cơ bùng dịch lớn tại Việt Nam”, PGS.TS Trần Đắc Phu nhấn mạnh.
Khuyến cáo phòng bệnh: Theo dõi sức khỏe, giữ vệ sinh, ăn chín uống sôi
Để chủ động phòng chống bệnh do virus Nipah, chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết; tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng dịch.
Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ hoặc rối loạn ý thức, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.
Đối với các trường hợp nhập viện trong nước, dù không có yếu tố đi về từ vùng dịch nhưng có biểu hiện nghi ngờ, cũng cần đưa vào diện giám sát để phát hiện sớm, tránh lây lan.
Người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh cơ bản như ăn chín, uống sôi; rửa tay thường xuyên với xà phòng; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu bị động vật cắn, gặm nhấm; hạn chế tiếp xúc với động vật có nguy cơ cao; bảo đảm vệ sinh trong chăn nuôi, giết mổ. Những biện pháp này không chỉ giúp phòng virus Nipah mà còn góp phần giảm nguy cơ nhiều bệnh truyền nhiễm khác.
Hiện nay, thế giới vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng bệnh do virus Nipah.
Lợn có thể là vật chủ trung gian, không nên hoang mang
Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, virus Nipah từng được phát hiện lần đầu tiên trong một đợt bùng phát dịch tại các hộ chăn nuôi lợn ở Malaysia năm 1998, sau đó lan sang Singapore. Phần lớn ca mắc ở người trong đợt dịch này đều liên quan đến tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc thịt nhiễm virus. Tuy nhiên, những đợt dịch sau đó tại Nam Á và Đông Nam Á chủ yếu liên quan đến dơi là ổ chứa chính.
Chuyên gia khuyến cáo người dân thực hiện tốt vệ sinh chăn nuôi, giết mổ và bảo đảm an toàn thực phẩm, song không nên hoang mang, tránh tâm lý lo lắng quá mức gây ảnh hưởng tới việc tiêu thụ thịt lợn, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán.
