TP HCMÔng Tư, 60 tuổi, đau tức dữ dội vùng hông lưng trái, bác sĩ chẩn đoán có hai loại sỏi tiết niệu là canxi oxalat monohydrate và canxi phosphat.
Kết quả chụp CT tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy thận trái của ông Tư bị ứ nước độ 2, niệu quản đoạn 1/3 trên có sỏi kích thước 10 mm, ở đài giữa thận có sỏi lớn 15 mm, mật độ sỏi cứng tới 1.200-1.400 HU (đơn vị đo lường mật độ các mô).
ThS.BS Nguyễn Tân Cương, Phó khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, chỉ định nội soi ngược dòng bằng laser tán sỏi rất cứng. Đây là phương pháp ít xâm lấn, ít biến chứng, tỷ lệ sạch sỏi cao, giảm nhiễm trùng và rút ngắn thời gian nằm viện.
Bác sĩ Cương cùng êkíp tiếp cận sỏi niệu quản theo đường tiểu, đưa ống soi mềm đường kính rất nhỏ khoảng 3,3 mm, mềm dẻo và linh hoạt vào và dùng laser công suất cao để phá vỡ sỏi. Sau đó, bác sĩ tiếp tục nội soi ngược dòng tiếp cận viên sỏi ở thận, kích hoạt laser phá vỡ sỏi thành những mảnh rất nhỏ khoảng 1-2 mm. Các mảnh sỏi có thể dễ dàng thoát ra ngoài theo đường tiểu sau phẫu thuật.
Bác sĩ Cương (trái) đang tán sỏi niệu quản và sỏi thận cho ông Tư. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ông Tư hồi phục rất nhanh, tái khám sau một tháng để rút ống thông tiểu sonde JJ niệu quản.
Bác sĩ sử dụng thiết bị phân tích sỏi, giải mã chi tiết về thành phần, kết cấu và cơ chế hình thành sỏi lớn. Sau 15 phút, kết quả cho thấy ông Tư mắc cùng lúc hai loại sỏi là canxi oxalat monohydrate và sỏi canxi phosphat.
Sỏi canxi oxalat monohydrate là loại sỏi tiết niệu phổ biến nhất, hình thành khi canxi và oxalat kết tinh trong nước tiểu, dạng monohydrate (một phân tử nước) thường tạo ra sỏi nhẵn hơn, dễ di chuyển hơn. Còn sỏi canxi phosphat thường mềm hơn, có màu trắng đục hoặc vàng nhạt và dễ vỡ hơn, hình thành do sự kết hợp của canxi và phosphat trong nước tiểu, liên quan đến bệnh lý thận (như nhiễm toan ống thận) hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu.
Theo bác sĩ Cương, nguyên nhân mắc hai loại sỏi cùng lúc có thể do kết hợp của nhiều yếu tố như chế độ ăn uống, di truyền và các bệnh lý khác. Khoảng 50% trường hợp mắc hai loại sỏi này sẽ tái phát sau 5 năm, do đó phân tích sỏi giúp bác sĩ đưa ra các khuyến cáo để người bệnh ngăn ngừa sỏi tái phát.
Bác sĩ lưu ý ông Tư uống đủ 2,5-3 lít nước mỗi ngày giúp làm loãng nước tiểu và ngăn sỏi kết tụ. Chế độ ăn nên hạn chế thực phẩm giàu oxalat như rau bina, củ dền, khoai lang, trà đặc, chocolate và các loại hạt. Giảm các thực phẩm làm tăng phosphat như nước ngọt có ga, thịt đỏ, nội tạng và đồ ăn chế biến sẵn. Lượng muối ăn nên hạn chế dưới 5 g một ngày vì muối làm tăng thải canxi vào nước tiểu.
Người bệnh cũng nên giảm đạm động vật, ưu tiên thịt trắng và đạm thực vật, duy trì pH nước tiểu ở mức ổn định, tránh làm nước tiểu quá kiềm vì dễ thúc đẩy hình thành sỏi phosphat. Bổ sung trái cây như cam, chanh có thể góp phần giảm nguy cơ kết tinh sỏi. Tập luyện thể dục đều đặn và tái khám định kỳ giúp kiểm soát và phòng ngừa sỏi tái phát.
Hà Thanh
*Tên người bệnh đã được thay đổi
