Chả gà Tiểu Quan là món ăn có nguồn gốc từ thôn Tiểu Quan, thuộc xã Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên (xã Phùng Hưng, huyện Khoái Châu cũ).
Món này cũng từng lọt Top 100 món ăn đặc sản Việt Nam 2021-2022 do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) bình chọn.
Đúng như tên gọi, chả gà Tiểu Quan được làm từ nguyên liệu chính là thịt gà, kết hợp với một vài gia vị khác như lòng đỏ trứng gà, mắm, hạt tiêu, mỡ lợn, nước cốt gừng và nước cốt hành khô.
Qua bàn tay khéo léo của người địa phương, những nguyên liệu dân dã được chế biến thành món ăn hấp dẫn, trở thành đặc sản được ưa chuộng trong khu vực và lan tỏa tới các tỉnh thành xung quanh.
Chị Bùi Thùy – thành viên trong gia đình có truyền thống làm chả gà lâu năm ở thôn Tiểu Quan cho biết, để làm chả ngon, cần tuyển chọn nguyên liệu kỹ lưỡng.
Gà phải chọn loại gà mái được chăn thả tự nhiên ở vườn, nặng cân và thịt chắc. Gà làm sạch, đem lọc xương, gân và da, chỉ giữ lại phần thịt.
Hành cũng lựa loại hành tía. Còn gừng được sử dụng là giống gừng ta để tạo mùi thơm đặc trưng. Mỡ lợn mua về đem rửa sạch, thái thành các lát mỏng hoặc hình hạt lựu.
Sau khi chuẩn bị xong mọi nguyên liệu, người dân sẽ cho thịt gà vào cối giã. Công đoạn này phải thực hiện theo phương pháp thủ công (giã tay) và sử dụng cối đá thì món ăn mới thơm, ngon.
Trong quá trình giã, người ta sẽ đổ thịt ra mâm để loại bỏ sạch hết phần gân trắng còn sót lại, sau đó đổ thịt vào giã tiếp.
Khi thịt gà giã gần đạt thì cho tiếp các nguyên liệu còn lại vào, dùng chày trộn đều cho sánh quyện.
Tiếp đến, người ta đổ hỗn hợp thịt giã nhuyễn lên lá chuối hoặc giấy bạc, dàn thật mỏng cho vuông vức, phẳng đều rồi úp một lớp lá chuối nữa lên.
Cách làm này vừa để che chắn cho món ăn đỡ dính bụi, bẩn, vừa giúp chả hòa quyện mùi thơm của lá chuối, tránh bị cháy sém và lên màu đẹp mắt khi nướng.
Chả sau khi dàn đều ra phên sẽ được đem nướng trên bếp than. Người ta sẽ canh lửa sao cho mức nhiệt vừa phải để chả nướng chín đều, dậy mùi thơm nức.
Chả nướng xong chờ nguội bớt sẽ được cắt thành những lát nhỏ vừa ăn, nhìn giống bánh quy, ngả màu cánh gián hấp dẫn.
Chị Thùy chia sẻ, chả gà Tiểu Quan được xem là món “ăn chơi” chứ không phải ăn no của bà con địa phương.
Bởi khi ăn, người ta phải thưởng thức thật từ tốn, chậm rãi để có thể cảm nhận trọn vẹn độ béo ngậy, mềm mịn như tan trong khoang miệng của món đặc sản này.
“Chả gà Tiểu Quan là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của các gia đình địa phương, đặc biệt được nhiều người sống xa quê yêu thích, muốn cùng làm và thưởng thức khi sum họp vào dịp Tết”, chị bày tỏ.
Chị cũng tiết lộ, món chả gà làm rất kỳ công, không sử dụng chất bảo quản, lại mềm mỏng, dễ vỡ nên khó vận chuyển xa.
Bởi vậy, nhiều người thường đùa nhau rằng, đây là món ăn mà người ở xa hay có tiền cũng khó mua, chỉ có thể trải nghiệm nếu ghé thăm thôn Tiểu Quan vào đầu năm mới.
Chị Thanh Thủy (Hà Nội) từng có dịp về quê bạn ở Tiểu Quan và thưởng thức đặc sản chả gà nhận xét, món này không chỉ gây ấn tượng về mặt hình thức mà còn có hương vị lạ miệng, khác hẳn các món chả truyền thống chị từng ăn.
“Mới đầu nhìn thấy món chả gà được bày trên mâm, mình còn nghĩ đó là món bánh khai vị hay tráng miệng nào đó. Nhưng khi nếm thử, mình mới biết loại chả này khá nổi tiếng ở địa phương.
Tuy nhiều gia đình không kinh doanh nhưng họ vẫn làm chả gà vào dịp Tết hoặc dùng để chiêu đãi khách quý ghé thăm nhà, vừa duy trì và giữ hồn cho món ăn truyền thống, vừa lan tỏa nét văn hóa ẩm thực đặc sắc tới bạn bè phương xa”, chị Thủy bày tỏ.
Ảnh: Chả gà Tiểu Quan Quang Duy
