Lẩu thả là món ăn dân dã của ngư dân vùng biển Mũi Né – Phan Thiết, thuộc tỉnh Bình Thuận xưa (nay là phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng).
Khi du lịch khu vực này còn chưa phát triển, bà con bản địa thường bỏ những thứ họ kiếm được từ biển vào một chiếc nồi, sau đó đổ nước vào và nấu lên thành lẩu. Tên gọi “lẩu thả” cũng xuất phát từ đó.
Sau này, món lẩu thả được biến tấu và sáng tạo thêm, dần trở thành đặc sản tươi ngon xuất hiện trong thực đơn của nhiều nhà hàng, khách sạn địa phương, phục vụ nhu cầu thưởng thức đa dạng của du khách.
“Món ăn được gọi tên là lẩu thả bởi người ta không cần nhúng các món cầu kỳ mà đơn giản là thích nguyên liệu nào thì thả vào tô/chén, rồi chan nước dùng nóng hổi lên trên.
Nước dùng sẽ làm chín tái các nguyên liệu đó, giúp cho món ăn được tươi ngon và giữ trọn vị ngọt tự nhiên”, anh Võ Hùng – đầu bếp tại một khu nghỉ dưỡng ở Mũi Né, cho biết.
Nguyên liệu lẩu thả khá phong phú, trong đó cá là thành phần chủ đạo, thường dùng cá đục, cá suốt hoặc cá mai – những loại cá phổ biến, thịt dai và ngọt.
Theo anh Hùng, cá phải tươi, kích cỡ đồng đều và được sơ chế ngay sau khi mua, làm sạch kỹ để giữ trọn độ tươi ngon.
Cá sau khi mua về được chế biến ngay, làm sạch kỹ rồi lọc phi lê, ướp với gừng, tỏi, ớt để khử tanh, giúp thịt săn chắc, đậm vị và có màu hồng nhạt hấp dẫn.
“Món lẩu thả thường được đặt trên mẹt tre lót lá chuối, tạo hình bông hoa đẹp mắt với phần ‘nhụy hoa’ là đĩa cá đặt ở chính giữa.
Còn các cánh hoa là những nguyên liệu ăn kèm (gồm thịt lợn và trứng rán thái chỉ, dưa chuột bào sợi, hoa chuối, xoài ương, rau thơm) được sắp xếp khéo léo vào từng lớp bẹ chuối màu đỏ hồng”, anh Hùng miêu tả.
Vị đầu bếp tiết lộ, cách bài trí độc đáo của món lẩu thả không chỉ giúp món ăn có hình thức bắt mắt hơn mà còn thể hiện ngụ ý về hình ảnh những chiếc thuyền thúng nhỏ bé gắn bó với đời sống của ngư dân địa phương suốt nhiều năm qua.
Bên cạnh đó, các nguyên liệu và gia vị làm nên món lẩu thả cũng được lựa chọn dựa theo triết lý âm dương ngũ hành là kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, tương ứng với năm màu sắc trên món ăn là trắng, xanh, đen, đỏ, vàng cùng ngũ vị là cay, chua, mặn, đắng, ngọt.
Trong ẩm thực, những yếu tố này được tin rằng có thể mang lại sức khỏe và năng lượng cần thiết cho con người.
Anh Hùng chia sẻ thêm, sự thú vị của món lẩu thả còn nằm ở cách thưởng thức. Trong đó, thực khách có thể trải nghiệm lẩu thả ở dạng ăn nước (ăn nóng) hoặc ăn khô (ăn nguội).
Nếu muốn ăn khô, thực khách nhúng cá vào nước lẩu cho chín rồi vớt ra, cho thêm bún và các nguyên liệu khác vào bát, sau đó rưới nước xốt vào trộn đều.
“Nguyên liệu làm nước xốt có thể giống hoặc thêm bớt chút cho khác biệt song mỗi nhà hàng, quán ăn ở Mũi Né lại có bí quyết pha chế riêng, tạo sự hấp dẫn”, vị đầu bếp bày tỏ.
Nếu muốn thưởng thức nóng, thực khách nhúng cá vào nước lẩu cho chín tới rồi gắp ra bát, thêm nguyên liệu khác tùy ý rồi chan nước lẩu nóng hổi lên trên.
Nước lẩu được nấu từ nước hầm xương với cá hoặc tôm, cà chua, dứa, hành tây để tạo vị chua ngọt tự nhiên, hấp dẫn thực khách.
Anh Nhựt Duy (TPHCM) có dịp thưởng thức món lẩu thả từ cá đục trong chuyến du lịch Mũi Né gần đây nhận xét, món ăn gây ấn tượng mạnh về hình thức, “đẹp đến mức không nỡ ăn”.
Khi nếm thử, anh bất ngờ vì cách ăn nào cũng mang lại hương vị ngon khó tả, đủ để cảm nhận được phần thịt cá đục dai ngọt, hòa quyện độ bùi ngậy của nước xốt hay vị chua ngọt của nước lẩu cùng các loại rau thơm thanh mát ăn kèm.
“Ngoài ăn nóng như bún nước hay ăn khô như bún trộn, bạn có thể cuốn thịt cá đục và các nguyên liệu với bánh tráng rồi chấm nước xốt từ đậu phộng rang”, Duy chia sẻ.
Theo trải nghiệm của chàng trai trẻ, tại các quán ăn địa phương, món lẩu thả dành cho 2-3 người được phục vụ với mức giá từ 500.000 đồng. Tuy nhiên, trong các khách sạn, nhà hàng, món này có giá dao động từ 800.000 – 1.000.000 đồng, tùy khẩu phần và thời điểm.
Nam du khách cũng gợi ý, nếu có dịp ghé thăm phường Mũi Né (tỉnh Lâm Đồng), du khách có thể tìm và thưởng thức món lẩu thả ở một số nhà hàng, quán ăn bản địa như: Nhà hàng Mui Ne Deli – 360 Nguyễn Thông, quán lẩu thả Hoàng Ngọc – Nguyễn Đình Chiểu, nhà hàng Seahorse Bistro – 16 Nguyễn Đình Chiểu, nhà hàng Sóc Nâu – 5 Nguyễn Đình Chiểu…
