Theo đó, có trường hợp hộ gia đình có diện tích đất tăng lên do lấn chiếm trước ngày 1/7/2014, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) trước ngày 1/7/2025, chưa từng bị lập biên bản vi phạm hành chính và cũng chưa bị xử phạt theo quy định tại Nghị định số 123/2024. Hộ dân này đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 151/2025.
Công dân thắc mắc, trường hợp này, người sử dụng đất có còn bị xử phạt vi phạm hành chính hay không?
Một tình huống khác được nêu: Hộ gia đình có diện tích đất tăng lên do lấn chiếm, đã sử dụng ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch sử dụng đất; được UBND xã xác nhận ranh giới, mốc giới từ tháng 5/2008 và thể hiện trên bản đồ địa chính năm 2010 của xã (cũ) nay là phường. Phần diện tích lấn chiếm cũng được chính quyền địa phương xác định là xảy ra trước ngày 1/7/2014.
Tuy nhiên, đến tháng 5/2025, gia đình mới làm hồ sơ đề nghị hợp lý hóa, xin cấp sổ đỏ đối với phần diện tích tăng thêm.
Trong trường hợp này, người dân có bị xử phạt vi phạm hành chính trước khi làm sổ đỏ, hay chỉ phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo Điều 139 Luật Đất đai năm 2024?
Trả lời các nội dung trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trường hợp diện tích đất đã được cấp sổ đỏ thì được xác định là đất hợp pháp, không bị xử lý theo Nghị định số 123/2024 (ngày 4/10/2024) của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Bộ cũng dẫn chiếu khoản 9 và khoản 31 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024 quy định rõ về hành vi lấn đất, chiếm đất; đồng thời Điều 13 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP quy định cụ thể chế tài đối với hành vi chiếm đất.
Đáng chú ý, theo điểm b khoản 2 Điều 3 Nghị định số 123/2024, hành vi chiếm đất là hành vi đang thực hiện, do đó thời điểm tính thời hiệu xử phạt là thời điểm người có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm.
Từ các quy định nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định: Trường hợp xác định diện tích đất của công dân sử dụng từ ngày 6/5/2008 là do lấn chiếm, nhưng đến thời điểm làm hồ sơ xin cấp sổ đỏ, cơ quan nhà nước mới phát hiện hành vi vi phạm, thì vẫn bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đất theo Điều 13 Nghị định số 123/2024. Việc xử phạt này phải được thực hiện trước khi xem xét cấp sổ đỏ.
Khi làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, người dân gặp tình trạng diện tích thực tế không khớp với sổ đỏ, hồ sơ bị kéo dài nhưng không có giấy hẹn trả kết quả. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ rõ quy trình xử lý bắt buộc trong trường hợp này.
Dù phần đất lấn chiếm đã được đo vẽ, thể hiện trên bản đồ địa chính và tồn tại nhiều năm không bị xử lý, khi làm thủ tục xin cấp sổ đỏ, người sử dụng đất vẫn có thể bị xử phạt hành chính.
Gia đình có 255m2 đất nông nghiệp đã có sổ đỏ, nằm trong khu dân cư và giáp đất ở, nhưng khi làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất lại phát sinh vướng mắc về nguồn gốc đất lúa và phần diện tích vướng quy hoạch giao thông.
