PGS.TS Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Hồng Sơn, nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng), Phó Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Bảo vệ sức khỏe Cán bộ Trung ương Miền Nam, để lại dấu ấn bằng những bệnh viện ông tham gia thiết kế, xây dựng.
Nhìn lại hơn bốn thập kỷ khoác áo lính, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn không nói nhiều về danh vị. Ông kể câu chuyện đời mình với các bệnh viện đã xây, ca cấp cứu giữa trùng khơi, đêm trắng hội chẩn cùng Trường Sa và bước chân quân y Việt Nam trong sứ mệnh gìn giữ hòa bình.
Nghề chọn người và hành trình hơn 40 năm làm bác sĩ quân y
Ít ai biết, trước khi trở thành bác sĩ quân y, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn từng mang trong mình nhiều giấc mơ: Kiến trúc sư để tạo nên những công trình tuyệt tác, thủy thủ tàu viễn dương để lênh đênh giữa đại dương, nhà ngoại giao để đi nhiều, sống giữa các nền văn hóa hay hoạt động trong môi trường nghệ thuật.
Nhưng đầu xuân năm 1979, chàng trai 17 tuổi ấy được tuyển chọn và thi vào Học viện Quân y với sự sàng lọc khắt khe. Ra trường, ông về Bệnh viện Quân y 175, làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, gắn bó với ngành y suốt hơn 40 năm.
Ông kể, cũng có những thời điểm, có những cơ hội để rẽ sang con đường khác, có cơ hội thăng tiến, tài chính ổn định nhưng ông vẫn ở lại. Đó là một chặng đường với ông “rất nhiều mồ hôi, nước mắt” nhưng “thật hạnh phúc”. Nếu được chọn lại, ông tin rằng mình vẫn sẽ là thầy thuốc, thầy giáo khoác áo lính.
Người ta gọi ông là “người xây nhiều bệnh viện nhất Việt Nam”, ông cười bảo “đó là cách gọi vui” nhưng nếu tính những công trình ông tham gia tư vấn, lên ý tưởng quy hoạch kiến trúc và thiết kế thì con số không hề nhỏ như các công trình trọng điểm của Bệnh viện Quân y 175 ( Viện Ung bướu và Y học hạt nhân, Viện Chấn thương chỉnh hình), Trung tâm y tế Trường Sa, Bệnh viện Hồng Đức, Bệnh viện An Sinh…
Mỗi công trình đều mang dấu ấn tư duy rất riêng của Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn.
“Không phải bao nhiêu giường bệnh mà là giá trị đầu tư trên một giường bệnh”, ông nói và nhấn mạnh kiến trúc bệnh viện không chỉ để vận hành kỹ thuật y khoa mà phải mang lại cảm giác chữa lành.
Từ trải nghiệm thực tiễn và tri thức tích lũy qua sách vở, ông đưa ra đề bài cho các kiến trúc sư, cùng họ ngồi lại để tìm ra phương án tốt nhất với mục tiêu đặt người bệnh là trung tâm thụ hưởng của mọi giá trị quy hoạch, từ không gian, công năng đến trang thiết bị. Chính cách tiếp cận ấy từng khiến việc cấp phép cho một bệnh viện chỉ 25 giường trở thành điều rất đặc biệt trong bối cảnh lúc bấy giờ.
Từ tổ quân y 3 người đến Trung tâm Y tế Trường Sa…
Vị thiếu tướng nhớ lại, 30 năm trước, ở Trường Sa Lớn chỉ có 1 tổ quân y vỏn vẹn 3 người, sống trên vùng cát sỏi san hô khô cằn, thiếu nước ngọt, thiếu rau xanh, thuốc men và trang thiết bị vô cùng sơ sài. Hôm nay, nơi ấy đã trở thành một trung tâm y tế khang trang, hiện đại, “điểm tựa sinh mệnh” giữa trùng khơi.
Trung tâm Y tế Trường Sa được khởi xướng từ ý tưởng của lãnh đạo Bệnh viện Quân y 175, trong đó có sự góp sức không nhỏ của ông cùng sự đồng hành bền bỉ của báo Tuổi Trẻ qua những phong trào như Xuồng CQ, Góp đá xây Trường Sa, Đất thiêng cho Trường Sa, Cây xanh cho Trường Sa… Tất cả được tạo nên từ khát vọng hòa bình và gìn giữ toàn vẹn lãnh thổ của những người lính trong đó có sự góp mặt của ông.
Đến nay, sau nhiều năm phát triển, đã có hàng chục nghìn lượt khám chữa bệnh, hàng nghìn ca cấp cứu, hàng trăm ca phẫu thuật đã được thực hiện tại đây. Đặc biệt, hai em bé sinh ra trên đảo được cha mẹ đặt tên theo các thầy thuốc: Nguyễn Ngọc Trường Xuân và Thái Bình Hải Thùy như lời tri ân gửi lại Trường Sa.
Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, thành công của mô hình y tế biển đảo đến từ năm yếu tố cốt lõi: Năng lực xử lý cấp cứu nội – ngoại khoa căn bản; Đội ngũ bác sĩ được huấn luyện để “từ chuyên khoa trở thành đa khoa”; Hệ thống Telemedicine triển khai từ năm 2007 giúp hội chẩn từ đất liền; Năng lực chuyển thương bằng trực thăng, thủy phi cơ cả ngày lẫn đêm; Hệ thống chỉ huy – phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng.
Bệnh viện dã chiến và bước chân quân y Việt Nam ra thế giới
Không dừng lại ở xây dựng, phát triển hệ thống y tế biển đảo, năm 2018, Việt Nam lần đầu tiên cử một đơn vị quân đội ra ngoài lãnh thổ làm nhiệm vụ quốc tế theo yêu cầu của Liên Hợp Quốc. Bệnh viện Quân y 175 được giao trọng trách tiên phong với Bệnh viện dã chiến cấp 2 tại Nam Sudan.
“Từ tổ chức nhân sự, huấn luyện, trang thiết bị, ngoại ngữ đến thích nghi với khí hậu, văn hóa, tôn giáo bản địa, tất cả đều là thử thách chưa từng có. Kinh nghiệm triển khai Bệnh viện Dã chiến 2.1 (năm 2018) đến Bệnh viện Dã chiến 2.7 (năm 2025) đã góp phần giúp các bệnh viện dã chiến Việt Nam tại Nam Sudan hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được trao Huy chương vì sự nghiệp gìn giữ hòa bình và thư khen của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc”, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn nhớ lại.
“Không chỉ chữa bệnh, chúng tôi cũng quán triệt các y bác sĩ Việt Nam đảm nhiệm thêm nhiệm vụ dạy chữ, hướng dẫn trồng trọt, chăm sóc sức khỏe cho người dân. Chính những việc làm ấy đã tạo nên câu chuyện ‘ngoại giao rau xanh’ rất riêng. Có những ca cấp cứu thành công đến mức chính quyền và người dân địa phương tặng bò, tặng dê, những tài sản quý giá nhất như một cách bày tỏ lòng biết ơn”, ông kể.
Rời vị trí Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 vào tháng 10/2022, PGS, TS Nguyễn Hồng Sơn thừa nhận có những phút hụt hẫng. Nhưng ông chọn cách chủ động chuẩn bị cho “hoạt động xuống thang”, nhường lại không gian cho lớp kế cận.
Điều khiến ông còn tiếc nuối là những mô hình đã ấp ủ từ lâu như cấp cứu ngoại viện, bác sĩ gia đình, dưỡng lão… chưa kịp triển khai trọn vẹn. Dẫu vậy, ông thấy vui khi thế hệ trẻ đang làm rất tốt, tiếp nối những gì thế hệ đi trước đã khởi xướng.
Một ngày hiện tại của ông là tham gia hoạt động chuyên môn, các lớp giảng dạy, hội đoàn, thể thao và viết lách như sự tổng kết lại những điều cần viết, đúng với tinh thần sống mà ông theo đuổi suốt đời “sống vui, sống khỏe, sống có ích”.
Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 là dịp đặc biệt để tôn vinh những người đang ngày đêm cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới (TPHCM) đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất nhân dịp 165 năm thành lập.
Theo Bộ Y tế, giám đốc các bệnh viện trực thuộc Bộ, Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thủ trưởng Y tế các Bộ, ngành chỉ đạo các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo đảm thực hiện thường trực 4 cấp, 24/24 giờ.
