Điều gì xảy ra khi người cao tuổi nhiễm virus hợp bào?

Thạc sĩ, bác sĩ Mai Mạnh Tam, Phó trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết virus hợp bào hô hấp (RVS) là tác nhân gây bệnh phổ biến ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới hai tuổi. Tuy nhiên, nhóm trên 60 tuổi hoặc mắc bệnh nền mạn tính mới là những người chịu ảnh hưởng nặng nề khi nhiễm RSV.

Người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm theo thời gian và khả năng thanh thải virus chậm khiến nguy cơ cao nhiễm RSV và diễn biến nặng. Khi virus xâm nhập, niêm mạc đường thở bị phù nề, tăng tiết dịch nhầy, tắc nghẽn. Các thay đổi sinh lý theo tuổi như giảm đàn hồi phổi, giảm chức năng cơ hô hấp, tạo điều kiện để RSV lan sâu xuống đường thở nhỏ, gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi. Sự tổn thương biểu mô và rối loạn đáp ứng miễn dịch tại chỗ làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là viêm phổi.

Ở người thường xuyên hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc, mắc bệnh nền hô hấp như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, giãn phế quản… RSV có thể gây viêm phù nề, xuất tiết dẫn đến tắc nghẽn đường thở.

Theo bác sĩ Tam, nhiễm RSV ở người cao tuổi làm tăng đáng kể nguy cơ biến cố tim mạch cấp. Trong vòng 14 ngày sau nhiễm, nguy cơ nhập viện do suy tim tăng khoảng 4 lần và nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng đến khoảng 8 lần so với giai đoạn không nhiễm. Mặc dù RSV có khả năng thúc đẩy tình trạng viêm và rối loạn huyết khối, làm nặng thêm bệnh tim mạch. Tuy vậy, bằng chứng về vai trò lâu dài của RSV trong hình thành xơ vữa động mạch vẫn còn hạn chế.

Triệu chứng nhiễm RSV ở người cao tuổi thường không điển hình, biểu hiện thường gặp gồm nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, hơi quánh, ho khan, đau họng, hắt hơi, có thể sốt hoặc không. Nhiều bệnh nhân chỉ mệt mỏi, giảm ăn hoặc khó thở nhẹ, nên dễ bị nhầm với đợt tiến triển của các bệnh mạn tính.

RSV có thời gian ủ bệnh ngắn và khả năng lây lan nhanh, dễ gây bùng phát thành dịch trong cộng đồng. Virus lây truyền chủ yếu qua giọt dịch đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi… Hiện chưa có điều trị đặc hiệu đối với nhiễm RSV. Các biện pháp điều trị chủ yếu tập trung vào hỗ trợ hô hấp, chăm sóc triệu chứng. Do đó, phòng ngừa RSV đóng vai trò quan trọng.

Bác sĩ Tam khuyến cáo người cao tuổi nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng ít nhất 20 giây, vệ sinh và khử khuẩn các bề mặt có tần suất tiếp xúc cao. Tránh tiếp xúc gần với người có triệu chứng nhiễm siêu vi đường hô hấp (ho, hắt hơi, chảy mũi), không dùng chung vật dụng cá nhân. Đeo khẩu trang và áp dụng biện pháp phòng hộ phù hợp. Khi ho hoặc hắt hơi, cần che miệng bằng khăn giấy, bỏ vào thùng rác kín và rửa tay ngay sau đó. Người cao tuổi nên tránh hút thuốc lá, tiêm vaccine phòng RSV. Người có bệnh lý nền cần theo dõi sát biểu hiện bất thường. Nếu xuất hiện ho kéo dài trên một tuần, khó thở tăng dần, đau tức ngực, mệt mỏi nhiều, giảm ăn uống, tím môi hoặc móng tay thì hãy đến cơ sở y tế để khám.

Trịnh Mai