Đột quỵ ở tuổi 22

Loan cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội trong tình trạng hôn mê sâu, mất phản xạ, chỉ số tri giác 6 điểm (người bình thường 15 điểm). Đồng tử trái giãn 4 mm mất phản xạ ánh sáng, đồng tử phải 3 mm đáp ứng yếu, liệt hai bên cơ thể. Kết quả chụp CT có khối máu tụ trong não cấp tính kích thước lớn tại bán cầu trái (khoảng 78×59×57 mm). Tình trạng phù não lan rộng, chèn ép lều tiểu não trái, thoát vị thái dương trong gây đè ép thân não. Lớp máu dưới màng cứng bán cầu trái dày khoảng 7,5 mm. Nguyên nhân chảy máu từ khối dị dạng mạch não.

TS.BS Nguyễn Đức Anh, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết khối dị dạng mạch máu não ở người bệnh vỡ gây chảy máu, tụ máu rất lớn trong não, tình trạng rất nguy kịch. Bác sĩ chỉ định vi phẫu mở hộp sọ để loại bỏ triệt để khối máu tụ lớn, lấy bỏ khối dị dạng, cầm máu, bảo tồn tối đa cấu trúc thần kinh.

Êkíp mở một phần xương sọ tại vị trí tương ứng, sử dụng kính vi phẫu bóc tách các lớp màng, đi qua nhu mô não tiếp cận ổ máu tụ. Theo tiến sĩ Đức Anh, ca phẫu thuật gặp nhiều thách thức do khối máu tụ nằm gần vùng mạch đã vỡ, nguy cơ chảy máu thứ phát trong ca mổ. Đồng thời, tình trạng phù não và tăng áp lực nội sọ khiến não phù, khó quan sát. Tổn thương ở vị trí sâu, bác sĩ cần thao tác chính xác bảo tồn tối đa nhu mô não lành, hạn chế tối đa di chứng.

Sau 4 giờ phẫu thuật, êkíp lấy toàn bộ khối máu tụ và kiểm soát các điểm chảy máu. Loan được điều trị tích cực nhằm giảm phù não, kiểm soát nguy cơ huyết khối, ổn định huyết động. Sau một tuần, người bệnh thoát nguy kịch và dần bước vào giai đoạn ổn định, bắt đầu tập phục hồi chức năng với bài tập thiết kế riêng tối ưu hóa khả năng vận động và nhận thức. Sau 30 ngày, sức khỏe bệnh nhân tiến triển tốt, tri giác cải thiện.

Theo tiến sĩ Đức Anh, tỷ lệ tàn tật do đột quỵ xuất huyết não gây ra thường lâu dài hơn các loại đột quỵ khác. Người bệnh có nguy cơ cao suy giảm chức năng cũng như suy giảm nhận thức. Bệnh có thể gây yếu liệt, tàn phế vĩnh viễn, sống thực vật hoặc tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Dị dạng mạch máu não có thể bẩm sinh hoặc hình thành theo thời gian (phình mạch não). Tiến sĩ Đức Anh khuyên người bị dị dạng mạch máu não, cần chủ động theo dõi định kỳ để được đánh giá nguy cơ, lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Trường hợp có chỉ định điều trị, người bệnh nên can thiệp sớm bằng phương pháp thích hợp để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm như đột quỵ. Người lớn nên khám sức khỏe tổng quát mỗi 6-12 tháng để phát hiện sớm các bất thường và chủ động phòng ngừa đột quỵ hoặc can thiệp kịp thời.

Tình trạng đột quỵ ở người trẻ có xu hướng gia tăng. Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Neurology (2025), tỷ lệ đột quỵ ở nhóm tuổi 15-39 tăng với tỷ lệ 25,45 ca/100.000 người vào năm 2021. Có 101 quốc gia ghi nhận tỷ lệ cao hơn mức trung bình toàn cầu.

Bác sĩ Đức Anh cho rằng các yếu tố thúc đẩy đột quỵ ở người trẻ có thể do ăn uống thiếu khoa học, lười vận động, áp lực công việc. Người trẻ có thể giảm nguy cơ đột quỵ nếu chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ từ sớm. Nên duy trì lối sống lành mạnh bằng cách cân đối giữa các nhóm thực phẩm, giảm muối và mỡ bão hòa, tăng cường rau xanh, trái cây, protein (cá, thịt trắng, trứng, hạn chế thịt đỏ). Tập luyện đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần, ngủ đủ giấc, hạn chế stress kéo dài, kiểm soát bệnh nền. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, đột ngột đau đầu dữ dội… cần đến bệnh viện ngay.

Hằng Trần

*Tên người bệnh đã được thay đổi