Cấp cứu vì hút shisha
Hút thuốc lá thế hệ mới, trong đó có shisha, đang được nhiều người trẻ xem là “ít hại”, mang tính giải trí và thời thượng. Tuy nhiên, các bác sĩ cho rằng đây không chỉ là thói quen xấu cho phổi mà còn là yếu tố nguy cơ trực tiếp dẫn tới đột quỵ, thậm chí ở những người rất trẻ.
Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) từng tiếp nhận cấp cứu cho một thanh niên 22 tuổi, quê Cà Mau, được đưa vào bệnh viện trong tình trạng đau đầu dữ dội. Kết quả chụp CT cho thấy bệnh nhân bị xuất huyết não.
Khi tiếp tục khảo sát bằng cộng hưởng từ có bơm thuốc cản quang, các bác sĩ phát hiện người bệnh có huyết khối xuất hiện tại nhiều vị trí trong hệ thống tĩnh mạch não – tình trạng nguy hiểm gọi là huyết khối tĩnh mạch não.
Khai thác kỹ tiền sử cho thấy, bệnh nhân có thói quen hút shisha thường xuyên và tăng dần trong một năm qua. Nhờ được chẩn đoán kịp thời và điều trị đặc hiệu bằng thuốc kháng đông, người bệnh đã hồi phục hoàn toàn.
Thói quen độc hại
Theo Phó giáo sư Nguyễn Huy Thắng – Trưởng khoa Bệnh lý Mạch máu, Bệnh viện Nhân dân 115, huyết khối tĩnh mạch là tình trạng cục máu đông hình thành trong lòng tĩnh mạch, thường gặp nhất ở tĩnh mạch sâu chi dưới, có thể gây thuyên tắc phổi nếu cục máu di chuyển. Khi huyết khối xảy ra ở hệ tĩnh mạch não, hậu quả đặc biệt nghiêm trọng vì có thể dẫn đến xuất huyết não, phù não, đột quỵ hoặc tử vong. Đây không phải là bệnh hiếm gặp nhưng thường bị bỏ sót ở người trẻ do tâm lý chủ quan.
Shisha là một dạng thuốc lá thế hệ mới, gồm bình nước, thân ống, đầu đốt chứa thuốc lá trộn mật ong, glycerin và hương liệu, được đốt bằng than. Khói đi qua nước tạo cảm giác mát, dễ hút, mùi thơm như táo, bạc hà, dâu… khiến nhiều người lầm tưởng là “nhẹ” và an toàn hơn thuốc lá điếu.
Trên thực tế, một buổi hút shisha kéo dài khoảng một giờ có thể khiến người dùng hít lượng khói gấp 100-200 lần so với một điếu thuốc lá thông thường.
Khói shisha chứa nicotine, carbon monoxide và nhiều chất độc hại khác. Nicotine làm tăng giải phóng các yếu tố đông máu, khiến máu dễ đông hơn. Carbon monoxide làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu, gây stress cho hệ tim mạch và thúc đẩy hình thành cục máu đông. Các kim loại nặng và hợp chất độc trong khói còn gây viêm, tổn thương lớp nội mạc mạch máu dẫn đến huyết khối bám vào và phát triển.
Phó giáo sư Thắng cho rằng việc hút shisha thường diễn ra trong thời gian dài, người hút ngồi yên một chỗ, ít vận động. Sự ứ trệ dòng máu kết hợp với tăng đông và tổn thương thành mạch là ba yếu tố kinh điển gây huyết khối. Vì vậy, nguy cơ huyết khối tĩnh mạch, bao gồm cả huyết khối tĩnh mạch não dẫn tới đột quỵ, ở người hút shisha thậm chí còn cao hơn thuốc lá thông thường.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đều cảnh báo shisha gây hại cho tim mạch tương đương, thậm chí nặng hơn thuốc lá điếu. Nguy cơ này càng tăng nếu người hút có thêm các yếu tố như béo phì, ngồi lâu, sử dụng hormone hoặc thuốc tránh thai.
Tại Việt Nam, từ ngày 1/1/2025, shisha cùng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã chính thức bị cấm hoàn toàn theo Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội. Phó giáo sư Thắng cho rằng quy định này là biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
