Thuốc sẽ được thử nghiệm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang.
Hàng chục nghìn ca tử vong mỗi năm vì chưa có thuốc đặc hiệu
Phát biểu tại Lễ khởi động thử nghiệm lâm sàng thuốc kháng virus Xafty, GS.TS.BS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế – cho biết, sốt xuất huyết Dengue hiện là một trong những thách thức y tế công cộng lớn trên thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận khoảng 390 triệu ca nhiễm, trong đó khoảng 100 triệu trường hợp có biểu hiện lâm sàng và hàng chục nghìn ca tử vong.
Việt Nam nằm trong khu vực lưu hành mạnh của bệnh. Năm 2025 ghi nhận hơn 168.000 ca mắc, tăng 26% so với năm 2024, với xu hướng dịch tễ ngày càng khó dự báo do biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và sự lưu hành đồng thời của bốn type virus Dengue.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát bệnh như kiểm soát muỗi truyền bệnh, tăng cường giám sát dịch tễ và nâng cao năng lực điều trị. Từ năm 2024, vắc xin Dengue thế hệ mới cũng bắt đầu được đưa vào sử dụng, mở ra thêm lựa chọn trong phòng bệnh.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, vắc xin không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị. Hiện nay, phương pháp điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, chăm sóc hỗ trợ và xử trí biến chứng.
Từ đó, nghiên cứu và phát triển thuốc kháng virus hiệu quả đối với Dengue được coi là một trong những mục tiêu quan trọng của y học hiện đại. Đây không chỉ là một dự án khoa học, mà còn góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu lâm sàng của Việt Nam, từng bước tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về thực hành tốt thử thuốc trên lâm sàng (GCP).
Kỳ vọng mở ra hướng điều trị mới
Theo ông Chin Hwan Jeong – Phó Chủ tịch Hyundai BioScience, công ty lựa chọn một hướng tiếp cận mới: tập trung vào những cơ chế chung gây bệnh thay vì chỉ nhắm vào từng loại bệnh cụ thể. Trong bối cảnh đó, các thử nghiệm lâm sàng về sốt xuất huyết và các bệnh liên quan chính thức được khởi động tại Việt Nam.
Đại diện Hyundai BioScience cho rằng, chương trình này không chỉ là một hoạt động nghiên cứu khoa học mà còn được kỳ vọng mở ra một hướng tiếp cận mới trong việc chuẩn bị và ứng phó với các đại dịch trong tương lai. Việt Nam được lựa chọn làm đối tác triển khai thử nghiệm nhờ những kinh nghiệm và thành tựu đã được ghi nhận trong công tác phòng chống các bệnh truyền nhiễm.
Sự kiện cũng được xem là dấu mốc mở đầu cho một giai đoạn hợp tác y tế mới giữa Việt Nam và Hàn Quốc, với trọng tâm là nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ sinh học và ứng phó với các bệnh truyền nhiễm.
TS. Phạm Ngọc Thạch – Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương – cho biết thử nghiệm lâm sàng thuốc Xafty dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026 – 2027 tại hai cơ sở là Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tiền Giang.
Theo TS. Phạm Ngọc Thạch, thử nghiệm lâm sàng là quá trình đánh giá hiệu quả và độ an toàn của thuốc trên người bệnh trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ tại bệnh viện, với các xét nghiệm và theo dõi y khoa nghiêm ngặt.
“Nếu nghiên cứu thành công, đây sẽ là đóng góp rất quan trọng cho y học Việt Nam cũng như cộng đồng khoa học quốc tế trong việc tìm ra phương pháp điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết”, ông Thạch cho biết.
Ở góc độ chuyên môn, GS. Nguyễn Văn Kính – nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương – nhận định dù các chương trình phòng chống sốt xuất huyết đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong trong nhiều năm qua, nhưng số ca mắc bệnh vẫn có xu hướng gia tăng trở lại sau đại dịch Covid-19, kéo theo nhiều trường hợp nặng phải nhập viện.
Theo ông, một trong những khó khăn trong nghiên cứu thuốc điều trị là virus Dengue có bốn tuýp huyết thanh khác nhau và cơ chế miễn dịch của bệnh vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Do đó, nhiều thử nghiệm trước đây chưa đạt kết quả như mong muốn.
Thuốc Xafty được phát triển dựa trên hoạt tính của Niclosamide là một hoạt chất đã được sử dụng trong điều trị các bệnh ký sinh trùng và được đánh giá có độ an toàn cao. Các nhà khoa học kỳ vọng hoạt chất này có thể ức chế quá trình nhân lên của virus Dengue trong tế bào.
Là một trong hai đơn vị tham gia thử nghiệm, GS. Tạ Văn Trầm – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tiền Giang – cho biết, bệnh viện đã nhiều lần tham gia các nghiên cứu khoa học và thử nghiệm lâm sàng về bệnh nhiệt đới, trong đó có sốt xuất huyết, cùng với các tổ chức y tế và nhóm nghiên cứu quốc tế.
Với quy mô 1.350 giường bệnh, trong đó có nhiều khoa điều trị bệnh truyền nhiễm, bệnh viện đã chuẩn bị đầy đủ nhân lực và cơ sở vật chất để triển khai nghiên cứu.
Theo GS. Trầm, việc ứng dụng các tiến bộ khoa học, đặc biệt là công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu y học, đang mở ra nhiều cơ hội mới trong phát triển thuốc kháng virus.
“Nếu thử nghiệm đạt kết quả tích cực, thuốc kháng virus mới có thể trở thành hướng điều trị trúng đích cho bệnh sốt xuất huyết trong tương lai, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho Việt Nam cũng như nhiều quốc gia có dịch lưu hành”, ông Trầm nói.
(Nguồn: Hyundai BioScience)
