Theo TS Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cúc tần có tên khoa học Pluchea indica, là loại cây bụi quen thuộc, thường được trồng làm hàng rào ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam.
Lá cúc tần có mùi đặc trưng, vị hơi đắng, tính ấm và được sử dụng rộng rãi trong dân gian như một vị thuốc dễ kiếm. Từ lâu, người dân đã dùng loại lá này để hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng, ăn không tiêu; giảm đau bụng do lạnh và các rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Không chỉ vậy, cúc tần còn được biết đến với tác dụng giảm đau nhức xương khớp, đặc biệt khi thời tiết lạnh. Nhiều gia đình dùng lá để xông hơi, nấu nước tắm giải cảm, ra mồ hôi, mang lại cảm giác dễ chịu.
Theo kinh nghiệm dân gian, lá cúc tần còn được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ làm tan sỏi thận. Bên cạnh đó, một số ghi nhận thực nghiệm bước đầu cho thấy các hoạt chất trong cúc tần có thể góp phần hỗ trợ đào thải axit uric qua đường tiểu, từ đó giảm nguy cơ tích tụ urat trong cơ thể.
Các nghiên cứu cho thấy trong lá cúc tần chứa tinh dầu, flavonoid, polyphenol cùng nhiều hợp chất sinh học khác. Đây là những thành phần có khả năng chống viêm, giảm đau và kháng khuẩn nhẹ.
Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận cúc tần có tác dụng giảm viêm, giảm đau, hỗ trợ tiêu hóa và làm giảm co thắt nhẹ đường ruột. Ngoài ra, loại cây này còn có thể tăng tuần hoàn ngoại vi, góp phần cải thiện tình trạng đau nhức.
Đối với tác dụng hỗ trợ sỏi thận và hạ axit uric, các chuyên gia cho rằng có thể liên quan đến khả năng lợi tiểu và chống viêm nhẹ của các hoạt chất trong cây. Khi lượng nước tiểu tăng, quá trình đào thải cặn khoáng và axit uric cũng được hỗ trợ tốt hơn.
“Những đặc điểm này phù hợp với kinh nghiệm dân gian dùng cúc tần khi đau bụng do lạnh hoặc tiêu hóa kém”, TS Phương cho biết.
Trong đời sống hằng ngày, cúc tần được sử dụng khá linh hoạt. Người dân có thể lấy lá tươi nấu nước uống, xay lấy nước hoặc nấu canh cùng thịt, cá giúp dễ tiêu hóa, đồng thời tăng hương vị món ăn.
Ngoài ra, lá cúc tần còn được dùng để xông giải cảm hoặc giã đắp ngoài khi bị đau nhức xương khớp. Một số nơi còn coi đây là loại rau gia vị, dùng trong các món kho, dồi, lòng nhờ mùi thơm đặc trưng.
Hai nhóm người cần thận trọng
Theo Tiến sĩ Phương, không phải ai cũng có thể dùng cúc tần tùy ý. Do loại lá này có tính ấm, người thường xuyên bị nóng trong nên sử dụng với lượng vừa phải, tránh lạm dụng kéo dài.
Đặc biệt, phụ nữ mang thai cần thận trọng, nhất là ở liều cao hoặc dùng thường xuyên, do chưa có đủ dữ liệu an toàn.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng lưu ý, cúc tần chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thể thay thế điều trị y khoa đối với các bệnh lý tiêu hóa, xương khớp hay sỏi thận ở mức độ nặng.
Mọc dại đầy ven đường, bờ ruộng, cỏ mần trầu từ lâu đã được dân gian xem như ‘nước mát tự nhiên’ giúp thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và lợi tiểu.
Cà chua đang chín rộ và được bày bán ê hề ngoài chợ với giá chưa đến 10.000 đồng/kg nhưng lại có khả năng bảo vệ tim mạch, giảm cholesterol và ngăn ngừa đột quỵ.
Lựu không chỉ là loại trái cây giàu dinh dưỡng mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, đặc biệt với người mắc bệnh tiểu đường nếu sử dụng đúng cách.
