Loạn thần bởi u tuyến thượng thận

Ngày 29/9, BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng lơ mơ, tay chân run rẩy, thỉnh thoảng la hét vô thức. Xét nghiệm nồng độ NT-proBNP của người bệnh lên tới 17.000 pg/mL, báo hiệu đợt suy tim cấp nguy hiểm. NT-proBNP là xét nghiệm được thực hiện nhằm chẩn đoán, đánh giá tình trạng suy tim, chỉ số này ở người trên 75 tuổi khỏe mạnh là dưới 300 pg/mL.

Bà Giao còn bị rối loạn điện giải (giảm hoặc tăng các khoáng chất trong cơ thể bất thường) gồm hạ kali máu, tăng natri máu, kiềm chuyển hóa máu, tăng cortisol máu, giảm ACTH, đường huyết khó kiểm soát. Các bác sĩ tim mạch và nội tiết hội chẩn, nghi ngờ nguyên nhân liên quan đến tuyến thượng thận, chụp CT bụng ghi nhận u tuyến thượng thận trái kích thước 38×39 mm như quả trứng gà nhỏ. Bên trong u hoại tử, khả năng ác tính cao.

Tuyến thượng thận là tuyến nội tiết nằm ở phía trên hai thận có nhiệm vụ sản xuất các hormone quan trọng để điều hòa cơ thể như cân bằng nước – điện giải, chống stress, điều hòa huyết áp… U này gây tăng tiết hormone cortisol, làm rối loạn chuyển hóa, rối loạn điện giải, hậu quả gây những triệu chứng thần kinh như rối loạn giấc ngủ, có thể lú lẫn hoặc thay đổi nhân cách (loạn thần) trong trường hợp nặng. Bệnh nhân bị rối loạn điện giải (tăng natri máu) có biểu hiện kích thích, bứt rứt, lú lẫn, ngủ gà, co giật, run, tăng phản xạ gân xương… Khối u tuyến thượng thận cũng giải phóng các hormone thúc đẩy tăng huyết áp kéo dài hoặc theo từng đợt. U có nguy cơ gây hại nghiêm trọng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, nhất là hệ thống tim mạch và nội tiết.

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho hay u tuyến thượng thận thường cần phẫu thuật, song vị trí u nằm sâu trong phúc mạc khó tiếp cận, dễ gây biến chứng chảy máu, nhiễm trùng, đau sau mổ. Trong quá trình phẫu thuật, người bệnh có nguy cơ tăng – giảm cortisol và huyết áp, nồng độ kali máu khó kiểm soát, có thể gây ngưng tim, đột tử. Bà Giao lớn tuổi, nhiều bệnh nền (đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh mạch vành, suy tim) nên rủi ro khi phẫu thuật cao. Bác sĩ và gia đình chọn phác đồ điều trị nội khoa cho bà.

Bác sĩ kê toa thuốc trị suy tim, chỉnh liều insulin để kiểm soát đường huyết, điều trị giảm kali máu, bổ sung điện giải. Hơn một tuần sau, các chỉ số điện giải đồ máu (natri, kali, clo) dần về mức ổn định. Nồng độ NT-proBNP giảm còn 2906 pg/mL, kiểm soát được đường huyết, người bệnh hết la hét, xuất viện sau hai tuần.

U tuyến thượng thận không thể phòng ngừa nhưng phát hiện sớm có thể điều trị kịp thời. Người có các yếu tố nguy cơ gồm béo phì, hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, mắc bệnh lý tự miễn (viêm khớp, lupus ban đỏ, bệnh tự miễn dịch ruột), sử dụng corticosteroid, mắc bệnh Cushing (cơ thể sản xuất quá nhiều hormone cortisol)… Một số tình trạng di truyền cũng có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc u như bệnh đa polyp tuyến gia đình (FAP), u tân sinh đa tuyến nội tiết, u sợi thần kinh…

Thu Hà

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi