Từ năm 2026, người dùng ô tô tại Việt Nam sẽ trực tiếp chịu ảnh hưởng từ hàng loạt điều chỉnh quan trọng trong chính sách quản lý phương tiện, tác động đồng thời đến chi phí sử dụng, điều kiện lưu thông và nghĩa vụ pháp lý của chủ xe.
Đây được xem là giai đoạn điều chỉnh mạnh tay của cơ quan quản lý nhằm chuẩn hóa thị trường, tăng tính minh bạch và định hướng tiêu dùng phương tiện theo hướng bền vững hơn.
Bỏ tem thu phí sử dụng đường bộ dán trên kính lái ô tô
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc chính thức bỏ tem thu phí sử dụng đường bộ dán trên kính lái ô tô. Theo Nghị định số 364/2025/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, hình thức quản lý phí sử dụng đường bộ sẽ chuyển hoàn toàn sang dữ liệu điện tử, thay thế cho tem giấy vốn được áp dụng nhiều năm qua. Quy định mới này thay thế Nghị định 90/2023, đồng thời cụ thể hóa chủ trương giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh số hóa trong quản lý phương tiện.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc duy trì tem thu phí trên kính không còn cần thiết khi toàn bộ dữ liệu nộp phí đã được tích hợp vào hệ thống điện tử và có thể tra cứu trực tuyến. Trên thực tế, hiện chưa có quy định cụ thể về cơ quan kiểm tra, xử phạt đối với hành vi không dán tem hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ phí. Phần lớn chủ xe vẫn thực hiện nộp phí sử dụng đường bộ khi đến kỳ đăng kiểm, kể cả trong trường hợp đã quá hạn. Do đó, từ năm 2026, các trung tâm đăng kiểm sẽ căn cứ trực tiếp vào dữ liệu trên hệ thống quản lý thu phí để kiểm soát nghĩa vụ tài chính của chủ phương tiện.
Cùng với đó, Nghị định 364 cũng điều chỉnh cách phân loại phương tiện để tính phí. Thay vì phân biệt xe cá nhân và xe của tổ chức, quy định mới chuyển sang phân loại theo mục đích sử dụng, gồm xe không kinh doanh vận tải và xe kinh doanh vận tải. Với xe chở người đến 8 chỗ (không tính chỗ lái) không kinh doanh vận tải, mức phí là 130.000 đồng mỗi tháng, trong khi xe kinh doanh vận tải áp dụng mức 180.000 đồng mỗi tháng. Các nhóm xe khác cơ bản giữ nguyên mức thu như trước, nhưng được cập nhật lại khái niệm cho phù hợp với Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Đồng thời, do chu kỳ kiểm định phương tiện không còn mốc 18 tháng, hình thức thu phí theo chu kỳ này cũng chính thức bị bãi bỏ.
Chở trẻ em trên ô tô bắt buộc có thiết bị an toàn từ 1/7/2026
Bên cạnh thay đổi về phí, từ ngày 1/7/2026, quy định bảo đảm an toàn cho trẻ em khi đi ô tô sẽ được áp dụng nghiêm ngặt hơn. Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và các văn bản sửa đổi liên quan, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m, người lái xe phải bố trí trẻ ngồi hàng ghế sau và trang bị thiết bị an toàn phù hợp, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.
Quy định này không áp dụng đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách. Trường hợp vi phạm, người điều khiển phương tiện có thể bị xử phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng. Dù mức phạt không quá cao, nhưng quy định được đánh giá sẽ tác động mạnh đến thói quen của nhiều gia đình, nhất là nhóm phụ huynh thường cho trẻ ngồi ghế trước khi di chuyển quãng đường ngắn.
Siết chặt tiêu chuẩn khí thải ô tô từ ngày 1/3/2026
Song song với đó, tiêu chuẩn khí thải đối với ô tô cũng được siết chặt theo lộ trình mới, bắt đầu từ ngày 1/3/2026. Theo quyết định do Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký ban hành cuối tháng 11/2025, ô tô tham gia giao thông phải đáp ứng mức khí thải tương ứng với năm sản xuất.
Cụ thể, xe sản xuất trước năm 1999 phải đạt mức 1 (tương đương Euro 1); xe sản xuất từ 1999 đến hết 2016 áp dụng mức 2; xe sản xuất từ 2017 đến hết 2021 phải đạt mức 3. Quy định này đồng thời bãi bỏ Quyết định 16/2019/QĐ-TTg trước đây và được đánh giá là chặt chẽ hơn, tạo áp lực buộc các phương tiện cũ phải được bảo dưỡng, nâng cấp hoặc từng bước rút khỏi lưu thông.
Riêng tại Hà Nội và TP.HCM, lộ trình áp dụng sẽ nghiêm ngặt hơn. Từ ngày 1/1/2029, ô tô lưu thông tại hai đô thị này phải đạt tối thiểu mức 2. Đối với xe sản xuất từ năm 2022, nếu muốn di chuyển vào khu vực nội đô, phải đáp ứng Euro 4 từ 1/3/2026 và Euro 5 từ 1/1/2028. Các xe sản xuất trong giai đoạn 2017 – 2021 được giãn lộ trình, nhưng đến năm 2032 cũng phải đạt mức Euro 5.
Xe bán tải áp mức thuế tiêu thụ đặc biệt mới từ 1/1/2026
.jpg "Loạt chính sách mới có hiệu lực từ năm 2026, chủ xe ô tô cần lưu ý")
Từ ngày 1/1/2026, dòng xe bán tải chở người cũng sẽ được áp mức thuế tiêu thụ đặc biệt mới, với mức thuế suất dao động từ 35-150% tùy thuộc vào dung tích xi-lanh của động cơ. Trong khi đó, xe bán tải chở hàng cabin kép áp dụng mức thuế thấp hơn, từ 15% đến 25%, cũng căn cứ theo dung tích xi-lanh. Tuy nhiên, theo lộ trình đã được công bố, mức thuế đối với xe bán tải chở hàng cabin kép sẽ tiếp tục được điều chỉnh tăng, lên khoảng 24% đến 34% kể từ năm 2029.
Với các dòng xe bán tải chạy bằng pin, chính sách thuế có sự phân hóa rõ rệt. Cụ thể, xe bán tải chở người sử dụng pin sẽ áp dụng thuế suất 3% từ ngày 1/1/2026, sau đó tăng lên 11% kể từ ngày 1/3/2027. Đối với xe bán tải chở hàng cabin kép chạy bằng pin, mức thuế tương ứng là 2% và 7% theo cùng mốc thời gian.
Trong khi đó, các dòng xe bán tải chở người sử dụng hệ truyền động điện khác không dùng pin được áp dụng mức thuế suất 15%. Mức thuế đối với xe bán tải chở hàng cabin kép thuộc nhóm này là 10%.
TH (Tuoitrethudo)
