PGS.TS Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội) cho biết, xu hướng trẻ hóa bệnh đái tháo đường đang trở thành thực tế đáng lo ngại. Nếu trước đây bệnh chủ yếu gặp ở người trên 40 tuổi thì hiện nay, số ca mắc trong độ tuổi 20-30 ngày càng gia tăng.
Thậm chí, không ít trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh ngay từ lứa tuổi vị thành niên, dưới 18 tuổi. Nhiều bệnh nhân trẻ được xác định mắc đái tháo đường type 2, thể bệnh vốn trước đây chủ yếu gặp ở người trưởng thành, trong khi type 1 mới phổ biến ở người trẻ.
Theo thống kê của Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, số người mắc đái tháo đường chiếm từ 50% đến 60% lượng bệnh nhân khám hằng ngày, tương ứng từ 700 đến 900 lượt bệnh nhân. Đơn vị này đang quản lý khoảng 6.000 bệnh nhân đái tháo đường.
PGS.TS Đỗ Đình Tùng cho biết, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là lối sống thiếu lành mạnh của giới trẻ. Theo đó, ngày càng nhiều người trẻ thừa cân, béo phì do dùng nhiều đồ ăn nhanh, ít vận động, cùng với việc dành quá nhiều thời gian cho thiết bị điện tử, trò chơi trực tuyến khiến nhịp sinh hoạt đảo lộn, căng thẳng kéo dài. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa ở người trẻ.
Biến chứng suy thận âm thầm, khó hồi phục
BSCKII Nguyễn Thị Thanh Hải, Phó Trưởng khoa Nội tiết, Đái tháo đường, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết thêm, khoảng 30-40% người mắc đái tháo đường sẽ có biến chứng ở thận. Đây cũng là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, thực tế đáng lo ngại là nhiều người trẻ lại chủ quan với căn bệnh đái tháo đường. Họ ít đi khám định kỳ, chỉ quan tâm đến chỉ số đường huyết mà bỏ qua các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là tổn thương thận.
Trường hợp một bệnh nhân nam 45 tuổi mới nhập Bệnh viện 19-8 là ví dụ điển hình. Người này đã biết mình mắc đái tháo đường hơn 10 năm nhưng không theo dõi thường xuyên, không đi khám định kỳ vì thấy sức khỏe vẫn “bình thường”. Chỉ đến khi xuất hiện mệt mỏi, phù nhẹ hai chân, anh mới đi khám.
“Kết quả cho thấy chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng, có tình trạng đạm niệu kéo dài. Bệnh nhân được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn cuối và buộc phải lọc máu suốt đời. Điều đáng tiếc là tổn thương thận đã âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không có dấu hiệu rõ ràng, khiến người bệnh bỏ lỡ ‘giai đoạn vàng’ để can thiệp”, bác sĩ Hải thông tin.
Các chuyên gia lý giải, ở người mắc đái tháo đường không kiểm soát tốt, đường huyết tăng cao kéo dài sẽ gây tổn thương vi mạch thận, làm tăng áp lực lọc cầu thận và dẫn đến suy giảm chức năng theo thời gian.
Ngoài ra, người bệnh còn thường đi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu – những yếu tố khiến tổn thương thận tiến triển nhanh hơn.
Ở giai đoạn sớm, bệnh hầu như không có triệu chứng. Khi xuất hiện dấu hiệu như phù chân, phù mặt, nước tiểu có bọt, tiểu đêm nhiều, mệt mỏi, chán ăn, huyết áp tăng khó kiểm soát… thì chức năng thận thường đã suy giảm đáng kể.
Tầm soát định kỳ để “giữ” thận
Để hạn chế biến chứng nguy hiểm, bác sĩ khuyến cáo người mắc đái tháo đường cần kiểm tra chức năng thận định kỳ ít nhất 1-2 lần mỗi năm. Các xét nghiệm quan trọng gồm: xét nghiệm nước tiểu (albumin niệu), xét nghiệm máu (creatinin, eGFR).
“Phát hiện sớm đồng nghĩa với việc còn cơ hội bảo vệ thận”, BSCKII Nguyễn Thị Thanh Hải nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết, duy trì huyết áp mục tiêu, kiểm soát mỡ máu, ăn nhạt, giảm muối và tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là các loại thuốc giảm đau kéo dài.
Việt Nam hiện có khoảng 2,5 triệu người trưởng thành đang sống chung với bệnh đái tháo đường. Tết đến, những thay đổi trong ăn uống tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu người bệnh không kiểm soát.
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận thêm từ 100-200 trẻ mắc đái tháo đường tuýp 1, rất nhiều trong số đó phát hiện bệnh trong tình trạng cấp cứu, nguy kịch.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), có tới 1/3 bệnh nhân đái tháo đường bị mắc bệnh võng mạc dẫn tới hàng triệu người có nguy cơ mù lòa do biến chứng của bệnh này.
