Theo Bộ Y tế, chính sách hướng tới nâng cao chất lượng dân số, đồng thời xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi linh hoạt, bền vững.
Phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng
Bên cạnh việc chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, Bộ Y tế đề xuất phát triển thêm các mô hình chăm sóc tại cộng đồng như câu lạc bộ người cao tuổi và các điểm chăm sóc ban ngày. Đây được xem là giải pháp thiết thực nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong bối cảnh già hóa dân số, đồng thời tận dụng nguồn lực sẵn có tại địa phương.
Điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng sử dụng cơ sở vật chất hiện có như nhà văn hóa, khu thể thao thôn, tổ dân phố hoặc các địa điểm phù hợp khác do chính quyền cấp xã quyết định.
Đáng chú ý, Bộ Y tế đề xuất việc triển khai các mô hình này không làm phát sinh thêm tổ chức hay biên chế mới mà tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có. Điều này giúp giảm gánh nặng ngân sách, đồng thời đảm bảo tính khả thi khi áp dụng trên diện rộng.
Về nhân lực, dự thảo quy định 3 nhóm tham gia chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng gồm: Tình nguyện viên, nhân viên y tế cơ sở (như trạm y tế, cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn bản) và người hành nghề khám chữa bệnh. Các lực lượng này phải đáp ứng yêu cầu về tập huấn, đào tạo hoặc hành nghề theo quy định nhằm đảm bảo chất lượng chăm sóc.
Kinh phí cho các mô hình cộng đồng như điểm chăm sóc ban ngày hoặc câu lạc bộ sẽ được bố trí từ ngân sách nhà nước kết hợp với các nguồn huy động hợp pháp khác. Tùy theo điều kiện thực tế, chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã sẽ quyết định mức hỗ trợ cụ thể, bảo đảm phù hợp với khả năng ngân sách và nhu cầu của người dân.
Dự thảo nghị định định hướng xây dựng một hệ thống chăm sóc người cao tuổi đa tầng, linh hoạt, lấy cộng đồng làm nền tảng. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống y tế, đặc biệt trong bối cảnh số lượng người cao tuổi ngày càng gia tăng.
Hỗ trợ khám sàng lọc bẩm sinh trước sinh
Bộ Y tế cũng đề xuất chính sách hỗ trợ tài chính cho hoạt động sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng dân số.
Cụ thể, phụ nữ mang thai sẽ được hỗ trợ khi tham gia sàng lọc trước sinh đối với bốn bệnh gồm: hội chứng Edwards, hội chứng Down, hội chứng Patau và bệnh tan máu bẩm sinh Thalassemia.
Đối với trẻ sơ sinh, chương trình sàng lọc bao gồm 5 bệnh: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh. Đây là những bệnh lý có thể phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, giảm thiểu gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Mức hỗ trợ tài chính được đề xuất là 900.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc sơ sinh. Thời điểm hỗ trợ được thực hiện trong vòng tối đa 3 tháng sau khi hoàn thành đầy đủ các nội dung sàng lọc theo quy định. Ngoài ra, đối với trường hợp thực hiện cả sàng lọc trước sinh và sơ sinh, việc hỗ trợ cũng được chi trả một lần trong vòng 3 tháng sau khi sinh.
Theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, Việt Nam là một trong những nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất châu Á. Thời gian chuyển từ giai đoạn già hóa dân số sang dân số già là 17-20 năm, ngắn hơn so với nhiều nước khác.
Trong báo cáo mới đây của Tổng cục Thống kê, hiện nước ta có 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Tới năm 2030, con số này sẽ tăng lên xấp xỉ 18 triệu người, cao hơn dự báo trước đó.
