Cấp cứu vì món ăn lạ miệng
Những năm gần đây, trứng kiến trở thành món ăn lạ miệng được nhiều người săn tìm mỗi khi vào mùa. Đây là đặc sản của vùng núi phía Bắc, thường xuất hiện trong thời gian ngắn, khoảng tháng 3 âm lịch. Từ nguyên liệu này, người dân chế biến thành nhiều món độc đáo như trứng kiến rang, chả trứng kiến, xôi trứng kiến hay bánh trứng kiến.
Tuy nhiên, song song với trào lưu thưởng thức món ăn lạ miệng, các cơ sở y tế liên tiếp ghi nhận những ca dị ứng, thậm chí sốc phản vệ sau khi ăn trứng kiến.
Điển hình, trung tuần tháng 4/2025, Khoa Hồi sức cấp cứu – Nhi, Trung tâm Y tế huyện Lục Yên (Yên Bái cũ) tiếp nhận một bệnh nhân bị phản vệ độ II sau khi ăn bánh trứng kiến.
Trước đó, đầu tháng 4/2024, Bệnh viện Đa khoa khu vực Vị Xuyên (Hà Giang cũ) cũng cấp cứu hai bệnh nhi có biểu hiện nổi mẩn ngứa toàn thân, khó thở, nôn sau khoảng một giờ ăn bánh trứng kiến. Các bác sĩ chẩn đoán các trường hợp này đều bị sốc phản vệ độ II.
Trao đổi với PV VietNamnet, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế – dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), côn trùng ăn được bao gồm trứng kiến, là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, chứa các acid amin thiết yếu và vi chất như sắt, kẽm.
“Có lẽ đây là lý do khiến nhiều người tin rằng trứng kiến là thực phẩm bổ dưỡng”, Tiến sĩ Giang nói.
Tuy nhiên, bà Giang nhấn mạnh, trong thực hành dinh dưỡng lâm sàng, giá trị của thực phẩm chỉ thực sự có ý nghĩa khi cơ thể dung nạp được và việc sử dụng đảm bảo an toàn. Không phải ai cũng phù hợp với loại thực phẩm này.
Các chuyên gia cho biết, protein trong côn trùng có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch ở một số người. Đáng chú ý, một số protein như tropomyosin trong côn trùng có cấu trúc tương tự protein trong tôm, cua, từ đó gây ra hiện tượng dị ứng chéo. Điều này lý giải vì sao có những người không dị ứng với trứng kiến trước đó nhưng vẫn có thể gặp phản ứng khi ăn.
Trên lâm sàng, biểu hiện dị ứng sau khi ăn trứng kiến có thể ở nhiều mức độ. Nhẹ thì nổi mề đay, ngứa, phù môi, phù mặt; nặng hơn có thể khó thở, tụt huyết áp và tiến triển thành sốc phản vệ – tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Đáng lưu ý, không ít trường hợp không có tiền sử dị ứng rõ ràng, chỉ phát hiện khi đã ăn phải thực phẩm.
Không nên mạo hiểm với món “độc lạ”
Ngoài nguy cơ dị ứng, một chuyên gia về côn trùng cũng cảnh báo, kiến là loài sinh sống ở nhiều môi trường khác nhau, đặc biệt là khu vực ẩm thấp, rừng núi. Vì vậy, trứng kiến có thể chứa ký sinh trùng hoặc vi khuẩn có hại. Nếu không được sơ chế, chế biến đảm bảo vệ sinh, người ăn có thể vô tình đưa mầm bệnh vào cơ thể.
Trong khi đó, nhiều công dụng của trứng kiến hiện nay chủ yếu được truyền miệng, chưa được kiểm chứng đầy đủ bằng khoa học. Do đó, không thể khẳng định loại thực phẩm này tốt cho trẻ em, người già hay bản lĩnh đàn ông…
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên thận trọng khi sử dụng trứng kiến, không nên chạy theo trào lưu mà bỏ qua yếu tố an toàn. Thay vì tìm đến những thực phẩm “độc lạ”, nên ưu tiên các nguồn dinh dưỡng quen thuộc, đã được khoa học chứng minh.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh, trong trường hợp muốn sử dụng trứng kiến, người dân cần lựa chọn nguồn thực phẩm rõ ràng, đảm bảo vệ sinh. Quá trình chế biến, bà nội trợ nên thực hiện kỹ lưỡng, loại bỏ tạp chất, nấu chín hoàn toàn trước khi ăn. Đặc biệt, người dùng nên ăn thử một lượng nhỏ trong lần đầu để theo dõi phản ứng của cơ thể.
“Những người có cơ địa dị ứng, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý mạn tính cần đặc biệt thận trọng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau khi ăn, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Tropomyosin là chất gây dị ứng chính trong tôm nhưng mỗi loại tôm có thể chứa những hóa chất khác dẫn tới phản ứng của cơ thể.
Bệnh nhân nam, 60 tuổi, ở Quảng Ninh, nhập viện cấp cứu trong tình trạng khó thở, tức ngực, nổi mẩn, ngứa, sau khi uống thuốc chữa viêm họng mua tại quầy thuốc gần nhà.
Dù có tiền sử dị ứng, cô gái vẫn ăn tôm biển. Cô dùng thuốc sau khi có biểu hiện bất thường nhưng không đỡ nên uống nước tro đốt vỏ tôm.
