Ung thư từ 1 thói quen vào sáng sớm
Điều trị tại Bệnh viện K (Hà Nội), bà L.T.H (49 tuổi, quê Hưng Yên) được chẩn đoán mắc ung thư thực quản giai đoạn 3. Trong phòng bệnh của bà, đa số bệnh nhân là nam giới có tiền sử uống rượu. Tuy nhiên, bà H. cho biết bản thân không hút thuốc, không sử dụng rượu bia. Chỉ đến khi mắc bệnh, bà mới nhận ra thói quen uống nước quá nóng mỗi ngày, ngồi cạnh chồng hút thuốc lá có thể là yếu tố nguy cơ âm thầm.
Hơn 10 năm qua, mỗi sáng thức dậy, bà đều uống một cốc nước nóng để “làm ấm cơ thể”. Bà H. thích cảm giác nước còn bốc hơi, vừa uống vừa thổi.
Khoảng 3 tháng trước khi nhập viện, bà bắt đầu xuất hiện triệu chứng nuốt nghẹn, ăn uống khó khăn và sụt cân nhanh. Do chủ quan, bà không đi khám sớm. Khi cân nặng giảm tới 11kg trong vòng 3 tháng, bà mới đến bệnh viện tỉnh kiểm tra.
Kết quả nội soi phát hiện tổn thương loét sùi lớn ở thực quản, nghi ngờ ung thư. Sau đó, gia đình đưa bà lên Hà Nội khám tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và được xác định mắc ung thư thực quản.
Bà H. tiếp tục chuyển sang Bệnh viện K điều trị, trải qua 29 mũi xạ trị. Người phụ nữ này vẫn không khỏi bất ngờ khi chính thói quen uống nước quá nóng mỗi ngày lại có thể gây tổn thương niêm mạc thực quản, góp phần nuôi dưỡng tế bào ác tính.
Uống nước nóng gây loạn sản tế bào ở họng
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Hà Hải Nam – Phó trưởng Khoa Ngoại tiêu hóa 1, Bệnh viện K – một điều rất đáng buồn là, chỉ có chưa đến 2% số người bệnh được chẩn đoán ung thư thực quản ở giai đoạn sớm, trong khi với các ung thư khác, tỷ lệ chẩn đoán sớm có thể lên tới 20%, thậm chí gần 50% (ung thư vú, ung thư cổ tử cung). Khi ở giai đoạn muộn, tiên lượng điều trị rất khó khăn, tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ đạt xấp xỉ 5%.
Ung thư thực quản có liên quan chặt chẽ đến thói quen ăn uống và sinh hoạt. Tại châu Á, trong đó có Việt Nam, chế độ ăn chứa nhiều nitrosamine như thịt nướng, thực phẩm lên men (dưa, cà muối) đã được chứng minh là yếu tố sinh ung thư. Ngoài ra, thói quen nhai trầu cau cũng làm tăng nguy cơ ung thư thực quản biểu mô vảy.
Đặc biệt, việc ăn uống đồ quá nóng là yếu tố nguy cơ rõ rệt. Các nghiên cứu cho thấy uống trà nóng ở nhiệt độ khoảng 60-64 độ C, hoặc trên 65 độ C, hay uống ngay trong vòng 3 phút sau khi pha có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư thực quản.
Theo công bố trên tạp chí The Lancet của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, việc tiêu thụ đồ uống hoặc thức ăn dạng lỏng ở nhiệt độ trên 65 độ C làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư thực quản.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Phú Hữu – Khoa Phẫu thuật đại trực tràng, Bệnh viện Bình Dân (TPHCM) cho biết, khi sử dụng thực phẩm quá nóng, niêm mạc hầu họng và thực quản sẽ bị tổn thương lặp đi lặp lại. Tình trạng này có thể dẫn đến chuyển sản, tăng sinh, thậm chí loạn sản là các tổn thương tiền ung thư. Sau vài năm, chúng có thể tiến triển thành ung thư trong khi giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng rõ ràng.
Trên thực tế, những người có thói quen ăn uống đồ quá nóng, đặc biệt có tiền sử gia đình mắc ung thư thực quản, được xếp vào nhóm nguy cơ cao cần tầm soát sớm. Bên cạnh đó, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và các chất kích thích cũng góp phần làm tổn thương niêm mạc, thúc đẩy quá trình hình thành ung thư.
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên để thức ăn, đồ uống nguội bớt trước khi sử dụng. Với các món như lẩu hay trà nóng còn bốc hơi, không nên dùng ngay mà nên chờ đến khi còn ấm để giảm nguy cơ tổn thương thực quản.
Ở chiều ngược lại, một số yếu tố có thể giúp giảm nguy cơ ung thư thực quản, đặc biệt là ung thư biểu mô tuyến. Chế độ ăn giàu chất xơ từ ngũ cốc, bổ sung beta-caroten, folate, vitamin C, B6 và các chất chống oxy hóa giúp giảm nguy cơ bệnh Barrett thực quản và ung thư. Ngược lại, chế độ ăn nhiều cholesterol, đạm động vật và vitamin B12 có thể làm tăng nguy cơ.
