Ngành ô tô hướng tới thời kỳ phát triển mới

Một thời kỳ phát triển mới đang mở ra với ngành ô tô Việt Nam. Kỳ vọng ngành sản xuất này sẽ chuyển từ vị thế lắp ráp giản đơn sang làm chủ công nghệ, tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Năng lực sản xuất mở rộng

Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) sản lượng ô tô sản xuất trong nước năm 2025, đạt 484.500 xe các loại, tăng hơn 39% so với năm 2024. Đây là kỷ lục của ngành ô tô Việt Nam trong suốt quá trình phát triển hơn 30 năm qua. Con số này cho thấy năng lực sản xuất nội địa được mở rộng đáng kể và đóng vai trò chủ lực trong việc cung xe cho thị trường.

Đóng góp lớn cho kỷ lục này trước tiên thuộc về các nhà sản xuất trong nước. Công ty VinFast là doanh nghiệp có sản lượng ô tô đứng đầu toàn ngành. Năm 2025 đã xuất xưởng hơn 200.000 ô tô điện, tăng gấp gần 2 lần so với năm 2024. Tiếp đến là Công ty Ô tô Trường Hải với sản lượng hơn 100.000 xe các loại gồm xe du lịch, xe tải và xe Bus. Sau đó là các liên doanh như Hyundai Thành Công, Toyota Việt Nam, Ford Việt Nam.

Trong top 10 mẫu xe bán chạy nhất thị trường Việt Nam, có tới 7 mẫu xe sản xuất lắp ráp trong nước. Trong đó, ô tô điện của VinFast chiếm 4 vị trí đầu. Đứng thứ nhất là VinFast VF3 với 44.585 xe, tiếp theo là VinFast VF5 với 43.913 xe, VinFast Limo Green 27,127 xe và VinFast VF6 23.291 xe. Theo tính toán của các doanh nghiệp, để tối ưu hóa sản xuất thì một mẫu xe phải đạt sản lượng từ 50.000 xe/năm trở lên. Hiện 2 mẫu xe VinFast VF3 và VinFast VF5 đã đạt đến ngưỡng này.

Bộ Công Thương dự báo, đến năm 2030 quy mô thị trường ô tô sẽ đạt 1 triệu xe/năm và đặt ra mục tiêu cho ô tô sản xuất lắp ráp trong nước phải hướng tới sản lượng khoảng 700 nghìn xe, đáp ứng 70% nhu cầu nội địa, với tỷ lệ nội địa hóa 60%.

Để đạt được mục tiêu này, ngành ô tô bắt buộc phải xây dựng và làm chủ được chuỗi cung ứng nội địa, từ nguyên vật liệu, linh kiện, công nghệ cho đến logistics và phân phối. Các quốc gia đã công nghiệp hóa thành công như Nhật Bản, Hàn Quốc đều có ngành công nghiệp ô tô phát triển, với chuỗi cung ứng nội địa hoàn chỉnh và hùng mạnh. Xây dựng được chuỗi cung ứng của ngành ô tô nội địa hoàn chỉnh, không chỉ giúp Việt Nam giảm nhập khẩu, mà còn tạo hàng trăm nghìn việc làm kỹ thuật, thúc đẩy hàng loạt ngành công nghiệp nền tảng như cơ khí, luyện kim, điện tử, vật liệu mới…

Chuyển sang làm chủ công nghệ?

Quy mô thị trường ô tô đang tăng lên, là tín hiệu tốt lành. Theo bà Trương Chí Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, với sản lượng tăng trưởng như hiện nay, đủ để các nhà sản xuất yên tâm đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ. Số lượng nhà cung cấp nội địa sẽ tăng lên trong thời gian tới.

Không những thế, các doanh nghiệp Việt hiện đã làm chủ được nhóm linh kiện khung vỏ và hệ thống điện – điện tử, trước đây hoàn toàn phụ thuộc nhập khẩu. Chúng ta không chỉ làm ốc vít hay chi tiết đơn lẻ, đã có thể sản xuất cụm linh kiện hoàn chỉnh, với độ chính xác cao, có khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu kiểm định của các tập đoàn ô tô toàn cầu. Đây được xem là bước ngoặt kỹ thuật quan trọng, đặt nền móng cho việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ tự chủ, nơi doanh nghiệp Việt không còn đứng ngoài chuỗi giá trị mà trở thành đối tác thực sự trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Tuy vậy, theo số liệu của Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, đến thời điểm này Việt Nam mới có hơn 360 doanh nghiệp tham gia sản xuất linh kiện, phụ tùng ô tô, trong đó khoảng 80 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn cung ứng cho các hãng ô tô toàn cầu. Công nghiệp hỗ trợ nội địa dù đã có những chuyển biến tích cực, vẫn chưa đủ mạnh, con số doanh nghiệp tham gia sản xuất linh kiện, phụ tùng ô tô còn quá nhỏ bé, chưa thể tạo ra chuỗi cung ứng hùng hậu.

Các doanh nghiệp có chung nhận định, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đang đứng giữa một bên là cơ hội lớn và bên còn lại là sự yếu thế, lép vế.

Theo ông Phan Đăng Tuất, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam, điều cần thiết nhất là phải hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng ô tô chuyển đổi toàn diện, từ mục đích đến quy trình và con người. Các chính sách hỗ trợ tín dụng, đất đai, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, quản trị… được xây dựng ở tầm chiến lược đi vào triển khai phải thiết thực và hiệu quả. Nhà nước, các Hiệp hội ngành nghề phải kết nối và đồng hành với doanh nghiệp. Doanh nghiệp sẵn sàng chia sẻ cơ hội và tiêu chuẩn kỹ thuật cho nhau. Tất cả phải phối hợp hành động ăn khớp, nhịp nhàng mới có thể tạo dựng được hệ sinh thái lớn mạnh cho ngành công nghiệp ô tô.

Theo Diễn đàn doanh nghiệp