Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận bà N.T.S. (78 tuổi, xã Mê Linh, Hà Nội) trong tình trạng mệt lả, da tái lạnh, mạch loạn hoàn toàn, huyết áp tụt sâu 50/30 mmHg. Bệnh nhân được xác định sốc tim do rối loạn nhịp nặng sau khi uống củ ấu tẩu (còn gọi là ô đầu, phụ tử) chưa qua chế biến.
Theo người nhà, bà S. có đau khớp kéo dài, từng dùng loại củ này cách đây 20 năm và thấy giảm đau. Gần đây cơn đau tái phát, bà mua củ ấu tẩu trên mạng để sắc uống. Mặc dù được khuyến cáo chỉ dùng 1 đến 2 củ mỗi tuần, bà tự ý sắc tới 5 củ cho một lần uống. Khoảng 30 phút sau, bệnh nhân chóng mặt, buồn nôn, tụt huyết áp và nhanh chóng rơi vào rối loạn nhịp nguy hiểm.
Tại bệnh viện, kíp trực do ThS.BS Ninh Thị Ngọc phụ trách đã khẩn trương hồi sức: truyền dịch chống sốc, dùng thuốc kiểm soát ngoại tâm thu thất chùm đôi, chùm ba; đặt monitor theo dõi liên tục và đồng thời rửa dạ dày, dùng than hoạt để hạn chế hấp thu độc chất.
Theo BS Ngọc, độc tố chính trong củ ấu tẩu là aconitin, một alcaloid cực độc có thể gây rối loạn dẫn truyền tim, co giật và tử vong nhanh. “Đây là ca ngộ độc quá liều điển hình. May mắn người bệnh được đưa vào viện sớm và xử trí đúng nên đã qua nguy kịch” bác sĩ cho hay.
Sau 3 giờ điều trị tích cực, bệnh nhân tỉnh táo, huyết động ổn định, nhịp tim trở lại bình thường. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn theo dõi sát vì độc chất có thể ảnh hưởng kéo dài 2 đến 3 ngày.
Theo chuyên gia, củ ấu tẩu chỉ được phép sử dụng trong Đông y sau chế biến kỹ để giảm độc tính và với liều rất nhỏ, điều trị có kiểm soát. Dạng củ tươi như bệnh nhân sử dụng giữ hàm lượng độc tố cao, chỉ 2mg aconitin đã gây rối loạn nhịp và khoảng 5mg có thể khiến tử vong.
Các bác sĩ cảnh báo người dân tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược độc qua truyền miệng hoặc mua trôi nổi trên mạng. Khi xuất hiện chóng mặt, tê môi, buồn nôn, loạn nhịp sau dùng thảo dược, cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.
