Dịp Tết hằng năm, tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, không ít gia đình đón Tết trong nỗi lo âu. Nguyên nhân không phải tai nạn giao thông mà xuất phát từ sự chủ quan bên mâm cơm ngày Tết.
Bác sĩ Phạm Xuân Thành, Khoa Cấp cứu, nhớ lại trường hợp ông L.V.T. (58 tuổi) nhập viện chiều mùng 4 Tết năm trước trong tình trạng nguy kịch. Bệnh nhân đau thắt ngực trái dữ dội như có đá đè, cơn đau lan lên vai và cằm, kèm vã mồ hôi lạnh.
Ông T. có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu suốt 12 năm. Tuy nhiên, với tâm lý “Tết cả năm có một lần”, ông buông lỏng chế độ ăn, liên tục tham gia các bữa tiệc tất niên với rượu mạnh, bánh chưng, thịt đông và nội tạng động vật.
Nguy hại hơn, bệnh nhân tự ý ngưng thuốc mỡ máu 5 ngày trước Tết vì quan niệm kiêng uống thuốc đầu năm để tránh “dớp” ốm đau.
Kết quả chụp mạch vành cho thấy mảng xơ vữa không ổn định đã vỡ, hình thành cục máu đông gây hẹp khít động mạch nuôi tim. Các bác sĩ buộc phải đặt stent cấp cứu để tái thông mạch máu, giữ lại mạng sống cho ông. Thay vì nâng ly chúc mừng năm mới, bệnh nhân phải đón Tết trên giường bệnh với chi phí điều trị tốn kém.
Theo bác sĩ Thành, những trường hợp tương tự không hiếm. Thống kê cho thấy, dịp Tết số ca nhập viện do biến cố tim mạch và tiêu hóa tăng 20-30%. Mâm cỗ truyền thống vô tình trở thành “bãi mìn” với người mỡ máu cao khi chứa “bộ đôi nguy hiểm” tác động trực tiếp đến chuyển hóa lipid.
Thứ nhất là cholesterol và chất béo bão hòa có nhiều trong thịt đông, giò thủ, da gà, nội tạng. Khi nạp quá mức, các chất này bám vào thành mạch, làm dày thêm mảng xơ vữa, tăng nguy cơ tắc mạch.
Thứ hai là rượu bia, nước ngọt, “cú hích” khiến chỉ số triglyceride tăng vọt. Triglyceride cao làm máu trở nên “đặc” hơn, dễ hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ não.
Không chỉ tim mạch, tụy cũng đối mặt hiểm họa. Khi triglyceride tăng quá cao (trên 5,6 mmol/l), người bệnh có nguy cơ viêm tụy cấp, một cấp cứu ngoại khoa đau đớn, có tỷ lệ tử vong cao nếu không xử trí kịp thời.
Nguyên tắc 3 có, 1 không
Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người rối loạn mỡ máu cần tuân thủ nguyên tắc “3 có, 1 không” để ăn Tết an toàn.
Thứ nhất, có kiểm soát: Người bệnh nên áp dụng quy tắc “rau đi trước”, ăn một bát canh rau hoặc salad trước khi vào tiệc để chất xơ làm chậm hấp thu chất béo. Nhóm người này cũng cần hạn chế nước hầm xương, da gà, phủ tạng và các món chiên rán nhiều dầu mỡ.
Thứ hai, có vận động: Người bị mỡ máu cao đừng ngồi lì bên bàn tiệc hay trước màn hình tivi, mỗi ngày nên dành ít nhất 30 phút đi bộ chúc Tết, dạo xuân hoặc tập nhẹ nhàng để đốt cháy năng lượng dư thừa.
Thứ ba, có uống thuốc: Đây là nguyên tắc sống còn đối với người có mỡ máu cao. Bởi “sức khỏe không nghỉ Tết”, việc ngưng thuốc đột ngột trong khi ăn uống thoải mái là hành động cực kỳ rủi ro cho nhóm bệnh nhân trên. Vì thế, uống thuốc đúng giờ chính là cách bảo vệ “tài sản sức khỏe” quý giá nhất cho người bệnh.
Điều quan trọng nhất là không chủ quan: Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, đau bụng dữ dội sau bữa ăn thịnh soạn, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.
“Tết là để sum vầy, không phải để trả giá bằng sức khỏe. Đừng để sự chủ quan ‘xông đất’ nhà bạn bằng một biến cố tim mạch hay viêm tụy cấp”, bác sĩ Thành nhấn mạnh.
Một nghiên cứu cho thấy những người uống nước dừa có mức giảm huyết áp nhiều hơn so với nhóm uống nước lọc.
Riềng không chỉ là gia vị quen thuộc trong nhiều món ăn truyền thống mà còn được đánh giá cao về giá trị sinh học, giúp kích thích tiêu hóa, giảm đầy bụng khi ăn các món giàu đạm, nhiều chất béo.
Mỡ lợn có khả năng chịu nhiệt cao, giúp món ăn đậm đà nhưng lại có hàm lượng chất béo bão hòa cao.
