Dịp lễ Tết là khoảng thời gian sum họp, ăn uống và nghỉ ngơi nhiều hơn thường lệ. Tuy nhiên, với người mắc bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu…, những xáo trộn trong sinh hoạt ngày Tết có thể khiến bệnh nặng lên nếu không kiểm soát tốt chế độ ăn và lối sống.
Ghi nhận tại các bệnh viện sau mỗi kỳ nghỉ Tết, các cơ sở y tế đều gia tăng bệnh nhân nhập viện do biến chứng tăng huyết áp, tăng đường huyết, rối loạn tiêu hóa. Một phần nguyên nhân đến từ việc “phá lệ” sinh hoạt thường ngày: Ăn uống quá đà, ngủ muộn, ít vận động và sử dụng nhiều rượu bia.
Trao đổi với PV VietNamNet, Ths. Bác sĩ Nguyễn Hoài Thu, Phòng khám chuyên khoa dinh dưỡng VIAM, Viện Y học Ứng dụng Việt Nam (Tổng hội Y học Việt Nam) cho biết, dịp lễ Tết tiềm ẩn rất nhiều yếu tố bất lợi cho sức khỏe, đặc biệt với người có bệnh nền.
Trong đó có rất nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến chế độ ăn, thói quen sinh hoạt không tốt vào thời điểm dịp lễ Tết như: Bữa ăn thiếu lành mạnh, giàu năng lượng, chất béo, nhiều đường dẫn đến mất cân bằng về dinh dưỡng; chu kỳ giấc ngủ bị xáo trộn, căng thẳng; ít hoạt động thể chất; uống nhiều rượu bia, chất kích thích hơn.
“Thực tế, mâm cơm những dịp lễ, Tết của nhiều gia đình Việt thường xoay quanh các món giàu đạm và chất béo. Nếu ăn liên tục trong nhiều ngày, cơ thể dễ rơi vào tình trạng dư thừa năng lượng, tăng cân nhanh chóng. Với người mắc đái tháo đường, chỉ cần vài ngày ăn uống thiếu kiểm soát cũng có thể khiến đường huyết tăng vọt. Người tăng huyết áp hoặc tim mạch lại đối mặt nguy cơ tăng mỡ máu, giữ nước và tăng huyết áp do ăn mặn, uống rượu bia”, bác sĩ Hoài Thu cảnh báo.
Một ví dụ điển hình là trường hợp người bệnh tăng huyết áp 60 tuổi tại Hà Nội, sau 3 ngày Tết liên tục ăn đồ mặn, uống rượu bia và thức khuya, huyết áp tăng cao phải nhập viện cấp cứu. Hay không ít người trẻ mắc gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu phát hiện chỉ số xấu đi rõ rệt sau kỳ nghỉ dài.
6 việc cần lưu ý
Các chuyên gia cho rằng, Tết không đồng nghĩa với “buông thả” sức khỏe. Chỉ cần điều chỉnh khẩu phần hợp lý, ăn chậm, ăn đa dạng rau xanh, duy trì vận động nhẹ như đi bộ, dọn dẹp nhà cửa, đồng thời hạn chế rượu bia, người bệnh mạn tính hoàn toàn có thể tận hưởng trọn vẹn không khí Tết mà vẫn kiểm soát tốt bệnh lý.
Ths. Bác sĩ Nguyễn Hoài Thu nhấn mạnh, những người có bệnh mạn tính cần đặc biệt lưu ý trong chế độ ăn và sinh hoạt ngày Tết. Cụ thể:
Tuân thủ theo thói quen sinh hoạt hàng ngày: Duy trì chế độ ăn lành mạnh và tập luyện thể dục hàng ngày, kể cả là trong những ngày Tết.
Tránh thực phẩm giàu chất béo: Thực phẩm ngày Tết có xu hướng giàu chất béo bão hòa không tốt cho sức khỏe. Cố gắng hạn chế tiêu thụ những loại thực phẩm như bánh chưng, thịt mỡ, móng giò, bánh kẹo,…
Tăng cường ăn các thực phẩm tốt cho sức khỏe như thịt nạc, trái cây tươi, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ. Thêm các chất béo lành mạnh như trái bơ, các loại hạt như hạnh nhân, điều, óc chó,… vào chế độ ăn uống.
Lựa chọn thực phẩm giàu chất xơ: Khiến bạn no lâu hơn và giảm cảm giác thèm ăn quá mức. Đồng thời thực phẩm giàu chất xơ cũng giúp hệ tiêu hóa của bạn giảm bớt gánh nặng và khỏe mạnh hơn.
Nhai kỹ thức ăn: Dành thời gian để nhai kỹ thức ăn đã được chứng minh là làm giảm lượng thức ăn trong bữa và tăng cảm giác no. Ăn quá nhanh có thể khiến bạn lâu no và dẫn đến ăn quá nhiều.
Thay các thức uống nhiều đường bằng nước lọc: Đồ uống nhiều đường như coca, nước ngọt,… có thể dẫn đến nạp quá nhiều đường bổ sung vào trong cơ thể và khiến tăng cân. Tiêu thụ đồ uống có đường trong bữa ăn cũng liên quan đến việc ăn quá nhiều, vì vậy nên lựa chọn nước lọc hoặc đồ uống không đường lành mạnh để thay thế.
Khoai lang là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, đồng thời cũng được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng.
Cây hẹ không chỉ là loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn mà còn là vị thuốc dân gian có tác dụng kháng sinh tự nhiên, hỗ trợ điều trị ho, kiết lỵ ra máu, tốt cho gan và thận…
Từng là rau dại, gần đây cây tầm bóp bất ngờ trở thành món đặc sản xuất hiện trong nhiều quán ăn, nhà hàng. Tuy nhiên, không phải ai cũng nên ăn loại rau này.
