Ngày 9/4, Trường Đại học Y tế công cộng tổ chức Hội thảo chia sẻ kết quả nghiên cứu: “Thực trạng vi phạm quy định cấm bán, quảng cáo và khuyến mại thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tại các điểm bán lẻ và phơi nhiễm với quảng cáo, khuyến mại thuốc lá mới của người trưởng thành”.
Theo đó, độ tuổi trung bình bắt đầu sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là 16,9, thường xuất phát từ những buổi đi chơi, sự tò mò và ảnh hưởng từ bạn bè, cùng với sức hút của các hương vị và cảm giác “mới lạ”.
Khảo sát trên 2.462 sinh viên tại Hà Nội, Đà Nẵng, Huế và TPHCM ghi nhận 14,3% từng thử thuốc lá điện tử, 3,3% đang sử dụng. Với thuốc lá nung nóng, tỷ lệ lần lượt là 6,2% và 0,8%.
Đáng chú ý, nhận thức sai lệch về sản phẩm này khá phổ biến. Tiến sĩ Trần Thị Phương Thảo, đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết 37,8% sinh viên tin rằng thuốc lá điện tử không chứa nicotine, 15% cho rằng khói chỉ là “hơi nước” vô hại, 43,6% nghĩ rằng sản phẩm này giúp bỏ thuốc lá truyền thống và 32,5% tin rằng hơi thuốc thụ động là an toàn.
“Không chỉ vậy, nhiều người trẻ còn gắn thuốc lá điện tử với hình ảnh tích cực. Có tới 74,8% cho rằng hút thuốc lá điện tử trông ngầu, 57,7% cảm thấy tự tin hơn khi sử dụng, 41,7% thấy bình tĩnh hơn và 38,3% cảm thấy vui vẻ”, Tiến sĩ Thảo lo ngại.
Các chuyên gia nhấn mạnh, dù được quảng bá như một lựa chọn “ít hại hơn”, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.
Các sản phẩm này thường chứa nicotine, chất gây nghiện mạnh, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên, đặc biệt trong độ tuổi dưới 25. Việc sử dụng lâu dài có thể dẫn đến lệ thuộc, rối loạn hành vi và tăng nguy cơ chuyển sang hút thuốc lá truyền thống.
Ngoài ra, dung dịch trong thuốc lá điện tử còn chứa nhiều hóa chất, kim loại nặng và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi có thể gây kích ứng phổi, viêm đường hô hấp, thậm chí tổn thương phổi cấp tính. Một số nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận nguy cơ liên quan đến tim mạch và hệ miễn dịch.
Đáng lo ngại, việc hiểu sai rằng sản phẩm “an toàn” khiến người trẻ chủ quan, sử dụng thường xuyên hơn và khó từ bỏ.
Sau khi các quy định siết chặt được triển khai, khảo sát tại 126 điểm bán lẻ cho thấy 64,3% cơ sở đã đóng cửa. Tuy nhiên, thay vì biến mất, hoạt động kinh doanh lại chuyển sang các hình thức tinh vi hơn.
Theo đó, đã có khoảng 34,9% điểm bán đã chuyển sang bán hàng trực tuyến. Người bán sử dụng nhiều chiêu thức “trá hình” để qua mặt kiểm duyệt trên các sàn thương mại điện tử. Sản phẩm được gắn mác như “máy cạo râu”, “tinh dầu xịt phòng”, “đầu bàn chải điện”… nhưng thực chất là thuốc lá điện tử.
“Các hình ảnh quảng cáo cũng được cắt ghép tinh vi nhằm đánh lừa thuật toán. Người mua chỉ cần có tài khoản là có thể đặt hàng, không cần xác minh độ tuổi. Ngoài ra, sản phẩm còn được bán lén lút tại các quán cà phê, tiệm làm đẹp, thậm chí qua các mối quen biết. Điều này khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn, đặc biệt với nhóm thanh thiếu niên”, Tiến sĩ Thảo nói.
Điểm đột phá mạnh mẽ nhất của Nghị định 371 là lần đầu tiên quy định xử phạt trực tiếp hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Hiện nay, các bằng chứng khoa học ngày càng cho thấy sản phẩm thuốc lá điện tử tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.
Nữ sinh 16 tuổi nhập viện cấp cứu trong tình trạng yếu nửa người, thay đổi tính tình, nói khó khăn… Bác sĩ phát hiện bệnh nhân tổn thương não do nhiễm độc từ thuốc lá điện tử, dù không hút.
