Từ ngày 01/01/2026, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ sẽ chính thức có hiệu lực, đánh dấu một cuộc cải cách toàn diện trong cách vận hành và quản lý giao thông tại Việt Nam.
Đây không chỉ là việc điều chỉnh các con số xử phạt, mà còn là nỗ lực thay đổi tư duy cầm lái, từ việc siết chặt an toàn cho trẻ em, minh bạch hóa quy trình xử phạt đến việc áp dụng hệ thống điểm trên giấy phép lái xe (GPLX).
Ưu tiên tối thượng cho an toàn trẻ em
Một trong những điểm mới nhân văn và quyết liệt nhất là quy định bắt buộc về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô. Kể từ năm 2026, trẻ em dưới 10 tuổi hoặc cao dưới 135 cm tuyệt đối không được ngồi ở hàng ghế trước. Thay vì chỉ khuyến cáo, luật mới yêu cầu tài xế phải lắp đặt các thiết bị hỗ trợ đạt chuẩn như ghế ISOFIX, ghế nâng hoặc nôi quay ngược phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Việc vi phạm quy định này sẽ bị xử phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng kể từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi, quy định này tạm thời chưa áp dụng đối với các loại xe kinh doanh vận tải hành khách.
Cuộc cách mạng quản lý: GPLX mới và hệ thống điểm
Hình ảnh chiếc GPLX quen thuộc cũng sẽ được thay đổi với chất liệu PET hồng, ảnh chân dung nền xanh và tích hợp mã QR để đồng bộ hóa dữ liệu số. Quan trọng hơn, hệ thống quản lý điểm bằng lái sẽ chính thức vận hành. Mỗi tài xế sẽ được cấp 12 điểm mỗi năm. Các hành vi vi phạm sẽ bị trừ điểm tương ứng và nếu bị trừ hết 12 điểm, tài xế sẽ bị cấm lái xe trong 6 tháng. Để được cấp điểm lại, người vi phạm buộc phải tham gia sát hạch kiến thức pháp luật. Ngược lại, những tài xế tuân thủ luật lệ, không phát sinh vi phạm sẽ được tự động phục hồi điểm tối đa sau 12 tháng.
Cùng với đó, cách phân hạng bằng lái cũng được điều chỉnh lại gọn gàng hơn. Hạng A1 sẽ dành cho xe dưới 125 cc hoặc xe điện dưới 11 kW, trong khi các dòng ô tô con trước đây sẽ được gộp chung vào hạng B với các ghi chú cụ thể về loại xe được phép điều khiển.
Minh bạch hóa xử phạt bằng dữ liệu hình ảnh
Từ năm 2026, cục Cảnh sát giao thông yêu cầu mọi hành vi vi phạm khi bị xử lý đều phải có chứng cứ bằng hình ảnh hoặc dữ liệu điện tử làm căn cứ pháp lý. Lực lượng chức năng phải sử dụng camera gắn trên người hoặc hệ thống camera cố định để ghi lại toàn bộ quá trình làm việc. Quy định này không chỉ áp dụng cho đường bộ mà còn mở rộng sang cả lĩnh vực đường thủy và đường sắt, nhằm đảm bảo sự minh bạch tuyệt đối và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Phân cấp quyền quyết định lệ phí trước bạ
Cuối cùng, một thay đổi quan trọng về kinh tế là việc phân cấp quyền ban hành bảng giá tính lệ phí trước bạ cho UBND các tỉnh, thành phố. Thay vì áp dụng bảng giá chung của Bộ Tài chính, các địa phương sẽ tự quyết định bảng giá dựa trên thực tế thị trường tại địa phương mình. Mức thu cơ bản vẫn giữ ở mức 10% với ô tô dưới 9 chỗ, nhưng các tỉnh thành có quyền điều chỉnh tăng thêm tối đa 5%. Riêng xe bán tải và xe van sẽ chịu mức thu bằng 60% so với ô tô con.
Có thể thấy, những thay đổi từ năm 2026 sẽ tạo ra một môi trường giao thông kỷ cương, minh bạch và an toàn hơn. Người dân cần sớm nắm bắt các quy định này để không chỉ tránh bị xử phạt mà quan trọng hơn là bảo vệ an toàn cho chính mình và gia đình.
TH (Tuoitrethudo)
