Suy thận cấp sau dùng thuốc kháng giáp

Anh Lâm được bác sĩ một bệnh viện chẩn đoán bệnh Graves – dạng rối loạn tự miễn gây cường giáp, biến chứng suy tim và xơ gan. Anh được chỉ định uống thuốc kháng giáp để kiểm soát hormone tuyến giáp và tái khám sau một tuần để xét nghiệm đánh giá đáp ứng thuốc đồng thời theo dõi tác dụng phụ. Tuy nhiên, do không xuất hiện bất thường, anh Lâm không tái khám mà tự ý tiếp tục uống thuốc kháng giáp theo toa cũ.

Khi mệt mỏi, đau yếu cơ và nước tiểu sẫm như trà, anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM xét nghiệm cho thấy men CK – men chỉ điểm tổn thương cơ, tăng hơn 10 lần giới hạn bình thường (6.500 U/L); các chỉ số creatinin máu, ure tăng kèm protein cơ trong nước tiểu. BS.CKI Trần Đông Hải, Khoa Nội tổng hợp, cho biết đây là những dấu hiệu đặc trưng của tình trạng hoại cơ vân tiến triển dẫn đến yếu liệt kèm suy thận cấp. Kết quả siêu âm thận ghi nhận hình ảnh tăng âm vỏ tủy nhẹ – biến chứng ít gặp của thuốc kháng giáp, xảy ra do sử dụng thuốc sai cách.

Thuốc kháng giáp có thể gây tổn thương cơ thông qua nhiều cơ chế gồm độc tính trực tiếp lên tế bào cơ (đặc biệt là ty thể), phản ứng miễn dịch bất thường hoặc thay đổi hormone tuyến giáp làm rối loạn chuyển hóa năng lượng trong cơ. “Khả năng cao anh Lâm bị hoại cơ vân do thuốc kháng giáp can thiệp vào cơ chế sản xuất năng lượng của cơ bắp, làm tế bào cơ bị phá hủy hàng loạt, giải phóng nhiều protein cơ và men CK vào máu” , bác sĩ Hải nói, thêm rằng khi lượng chất này quá cao, thận phải lọc liên tục, dễ bị tắc nghẽn ống thận dẫn đến suy thận cấp.

Sau hội chẩn nhanh, bác sĩ chỉ định anh Lâm ngừng hoàn toàn thuốc kháng giáp, truyền dịch tĩnh mạch tốc độ cao để làm loãng nồng độ các chất độc từ cơ trong máu và tăng thải độc qua thận, kiềm hóa nước tiểu nhằm ngăn kết tủa protein cơ trong ống thận, đồng thời theo dõi liên tục men CK, creatinin và điện giải máu. Mục tiêu là bảo vệ thận, tăng thải các chất gây độc từ cơ, ngăn tiến triển suy thận. Trong 24 giờ đầu, anh được truyền hơn 4 lít dịch, nước tiểu tăng dần, chức năng thận bắt đầu cải thiện.

Sau 5 ngày điều trị, tình trạng tổn thương cơ của người bệnh giảm, chức năng thận dần hồi phục. Sau khi xuất viện, anh Lâm được tư vấn chọn phương pháp điều trị khác như dùng iod phóng xạ hoặc phẫu thuật cắt tuyến giáp thay cho thuốc kháng giáp.

Theo bác sĩ Đông Hải, thuốc kháng giáp thường được lựa chọn đầu tiên khi điều trị cường giáp. Thuốc có thể có các tác dụng phụ như giảm bạch cầu hạt, độc gan, dị ứng da. Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tuyến giáp Mỹ (ATA, 2016), người từng bị tổn thương cơ vân do loại thuốc kháng giáp tuyệt đối không dùng lại loại thuốc đó, vì khả năng tái phát gần như 100%. Nếu người bệnh không dung nạp thuốc hoặc tái phát, bác sĩ sẽ chuyển sang điều trị triệt để bằng iod phóng xạ hoặc phẫu thuật cắt tuyến giáp.

Trong một tuần đầu dùng thuốc kháng giáp, người bệnh cần được theo dõi sát vì đây là lúc dễ xuất hiện các rối loạn về cơ – thận. Người bệnh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như đau cơ tăng dần, yếu toàn thân, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu, nên đi khám trong vòng 24 giờ để được kiểm tra men cơ và chức năng thận. Với người mới dùng thuốc, lịch tái khám thông thường là sau 1-2 tuần để đánh giá đáp ứng điều trị, làm xét nghiệm máu định kỳ như CK, công thức máu, chức năng gan thận, từ đó kịp thời điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc khi cần thiết.

Trọng Nghĩa

*Tên người bệnh đã được thay đổi