Tác hại khi dùng thuốc ngủ thường xuyên

BS.CKI Nguyễn Hữu Khánh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho thuốc ngủ giúp người mất ngủ vào giấc dễ dàng hơn khi căng thẳng hoặc rối loạn giấc ngủ. Song dùng thuốc ngủ quá liều hoặc kéo dài không theo chỉ định sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

Lệ thuộc thuốc: Nếu dùng thuốc ngủ thường xuyên hoặc tự ý tăng liều, cơ thể quen với tác động an thần và dần mất khả năng tự điều hòa giấc ngủ tự nhiên. Khi không uống thuốc, nhiều người bị mất ngủ nặng hơn, lo âu, bồn chồn hoặc thức trắng cả đêm.

Lơ mơ, giảm tỉnh táo vào ban ngày: Thuốc ngủ, nhất là các loại tác dụng kéo dài, có thể còn tác động đến sáng hôm sau nếu uống sai liều hoặc uống muộn. Người dùng dễ bị lơ mơ, chậm phản xạ, kém tập trung khi làm việc, học tập hoặc lái xe. Điều này làm tăng nguy cơ tai nạn, giảm hiệu suất, ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày.

Suy giảm trí nhớ: Lạm dụng thuốc ngủ lâu dài làm gián đoạn quá trình hình thành trí nhớ của não bộ. Người dùng thường than phiền hay quên, giảm khả năng tập trung, khó ghi nhớ thông tin mới hoặc hay quên thoáng qua sau khi ngủ dậy. Tác hại này rõ rệt hơn ở người lớn tuổi, dễ nhầm với triệu chứng sa sút trí tuệ.

Ảnh hưởng vận động: Thuốc ngủ có khả năng làm thư giãn cơ và giảm độ tỉnh táo, khiến người dùng có nguy cơ cao mất thăng bằng khi đứng dậy đi lại vào ban đêm. Người cao tuổi hoặc người đang mắc bệnh lý xương khớp, dễ ngã, dẫn đến chấn thương.

Rối loạn hô hấp: Một số thuốc ngủ có thể làm chậm nhịp thở, nhất là ở người mắc bệnh phổi, ngưng thở khi ngủ hoặc suy hô hấp. Khi dùng chung với rượu, bia hoặc thuốc an thần khác, thuốc ngủ dễ gây ức chế hô hấp mạnh. Uống thuốc ngủ không đúng cách dễ dẫn đến rối loạn giấc ngủ khiến người bệnh tỉnh giấc nhiều lần hoặc ngủ kém sâu.

Bác sĩ Hữu Khánh khuyến cáo người bị mất ngủ kéo dài nên khám tại chuyên khoa thần kinh để xác định nguyên nhân. Mất ngủ có thể liên quan đến stress, rối loạn lo âu, trầm cảm, bệnh tuyến giáp, đau mạn tính hoặc rối loạn hô hấp khi ngủ. Để chẩn đoán điều trị mất ngủ, bác sĩ có thể chỉ định đo đa ký giấc ngủ để đánh giá chất lượng ngủ hoặc điều trị bằng các phương pháp không dùng thuốc như liệu pháp hành vi nhận thức và kích thích từ trường xuyên sọ (rTMS) nhằm giảm phụ thuộc thuốc.

Người bệnh cần duy trì lối sống khoa học, hạn chế caffeine buổi chiều, tránh rượu bia, giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử, nên vận động đều đặn và giữ không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát để nâng cao chất lượng giấc ngủ. Bổ sung các tinh chất thiên nhiên chiết xuất từ blueberry (việt quất) và ginkgo biloba (bạch quả) cũng hỗ trợ tăng cường máu lên não, chống gốc tự do, tăng kết nối thần kinh, cải thiện giấc ngủ tốt hơn. Người mất ngủ chỉ nên sử dụng thuốc khi thật cần thiết, được bác sĩ chỉ định và tư vấn nhằm đảm bảo an toàn.

Trọng Nghĩa