Sau nhiều ngày ăn uống nhiều đạm, chất béo, đồ ngọt và sử dụng rượu bia, không ít người tìm đến các phương pháp “detox”, nhịn ăn hoặc uống nước ép thay bữa chính với mong muốn “làm sạch” cơ thể.
Theo World Health Organization, cơ thể con người vốn đã có hệ thống giải độc tự nhiên thông qua gan, thận, phổi và hệ tiêu hóa. Các cơ quan này hoạt động liên tục để chuyển hóa và đào thải chất cặn bã. Vì vậy, không có bằng chứng khoa học thuyết phục cho thấy các chế độ “detox cấp tốc” trong vài ngày có thể thay thế hay tăng tốc đáng kể quá trình sinh lý này ở người khỏe mạnh.
Tương tự, Harvard Medical School từng phân tích rằng nhiều sản phẩm hoặc liệu trình “thanh lọc” được quảng bá rộng rãi nhưng thiếu dữ liệu nghiên cứu lâm sàng. Một số chế độ chỉ uống nước trái cây trong nhiều ngày có thể khiến cơ thể thiếu protein, thiếu năng lượng và gây rối loạn đường huyết, đặc biệt ở người có bệnh nền.
Thực tế sau Tết, điều cơ thể cần không phải là “làm sạch” theo nghĩa loại bỏ độc tố bí ẩn nào đó, mà là tái lập cân bằng sinh lý.
Thứ nhất, điều chỉnh lại khẩu phần ăn. Việc giảm dần thực phẩm nhiều dầu mỡ, tăng rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên cám và nguồn đạm lành mạnh giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn. Uống đủ nước (khoảng 1,5–2 lít mỗi ngày tùy thể trạng) hỗ trợ chức năng thận và tuần hoàn.
Thứ hai, khôi phục nhịp sinh học. Ngủ đúng giờ và đủ giấc giúp gan và các cơ quan nội tạng thực hiện tốt chức năng chuyển hóa. Nhiều nghiên cứu về giấc ngủ cho thấy thiếu ngủ kéo dài có thể làm rối loạn hormone kiểm soát cảm giác đói – no, khiến cơ thể tiếp tục thèm ăn sau kỳ nghỉ.
Thứ ba, vận động vừa phải. Đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ hoặc tập các bài giãn cơ 20–30 phút mỗi ngày giúp cải thiện trao đổi chất và tâm trạng. Hoạt động thể chất đều đặn cũng hỗ trợ điều chỉnh cân nặng hiệu quả hơn so với các biện pháp nhịn ăn ngắn hạn.
Một số dấu hiệu như đầy bụng, khó tiêu, tăng cân nhẹ 1–2 kg sau Tết thường chỉ mang tính tạm thời do thay đổi thói quen ăn uống và giữ nước trong cơ thể. Nếu quay lại chế độ sinh hoạt hợp lý, tình trạng này có thể cải thiện sau vài tuần mà không cần can thiệp cực đoan.
Điều đáng lưu ý là các phương pháp “detox” kéo dài, sử dụng thuốc xổ, thuốc lợi tiểu hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng chức năng gan, thận. Người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh gan càng cần thận trọng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn uống đột ngột.
“Thanh lọc” sau Tết, vì vậy, nên được hiểu là quá trình điều chỉnh lối sống theo hướng cân bằng và bền vững, thay vì một liệu trình ngắn ngày. Khi cơ thể được cung cấp dinh dưỡng hợp lý, nghỉ ngơi đầy đủ và vận động đều đặn, hệ thống giải độc tự nhiên sẽ tự vận hành hiệu quả – không cần đến những giải pháp quá mức cần thiết.
