Bàn thắng là gì?
Trong bóng đá, bàn thắng được định nghĩa là tình huống quả bóng đã hoàn toàn vượt qua đường cầu môn (vạch trắng giữa hai cột dọc và dưới xà ngang). Một điểm quan trọng là toàn bộ trái bóng phải nằm phía sau vạch cầu môn; nếu chỉ một phần nhỏ của bóng vẫn còn chạm đường vạch, bàn thắng sẽ không được công nhận.
Bàn thắng được công nhận khi nào?
Một bàn thắng được coi là hợp lệ và được công nhận khi thỏa mãn các điều kiện sau:
– Vị trí bóng: Toàn bộ quả bóng phải vượt qua vạch cầu môn giữa hai cột dọc và dưới xà ngang.
– Không có lỗi trước đó: Trước khi bóng vào lưới, đội ghi bàn không phạm bất kỳ lỗi nào (như việt vị, đẩy người, kéo áo…) và trọng tài chưa thổi còi dừng trận đấu.
– Quy định về chạm tay: Bàn thắng sẽ bị hủy nếu bóng vô tình hoặc cố ý chạm tay cầu thủ ghi bàn hoặc người kiến tạo ngay trước đó.
– Trường hợp bóng chạm trọng tài: Nếu bóng vô tình chạm trọng tài và bay vào lưới, bàn thắng vẫn được công nhận vì trọng tài được tính là một phần của trận đấu (tuy nhiên, theo các cập nhật mới, nếu bóng chạm trọng tài làm thay đổi quyền kiểm soát bóng hoặc dẫn đến bàn thắng, trọng tài có thể dừng trận đấu để thả bóng lại).
– Các hình thức bắt đầu lại:
◦ Bàn thắng có thể được ghi trực tiếp từ: Quả giao bóng, quả phát bóng (vào lưới đối phương), quả phạt góc.
◦ Bàn thắng không được công nhận nếu bóng đi trực tiếp vào lưới từ: Quả ném biên, quả phạt gián tiếp (nếu chưa chạm thêm ai).
Các loại lỗi khiến bàn thắng không được công nhận
Lỗi chạm tay (Handball)
Đây là một trong những thay đổi quan trọng trong luật bóng đá hiện đại. Bàn thắng sẽ bị hủy nếu bóng vô tình hay hữu ý chạm tay cầu thủ ghi bàn hoặc cầu thủ kiến tạo ngay trước tình huống ghi bàn; cầu thủ dùng tay để cố tình đưa bóng vào lưới đối phương.
Lỗi việt vị (Offside)
Bàn thắng sẽ không hợp lệ nếu tại thời điểm đồng đội chuyền bóng, cầu thủ ghi bàn đã ở vị trí việt vị (đứng gần đường biên ngang sân đối phương hơn cả bóng và cầu thủ phòng ngự thứ hai của đối phương) và tham gia tích cực vào tình huống đó. VAR có thể can thiệp để hủy bàn thắng ngay cả khi cầu thủ chỉ việt vị vài milimet.
Các lỗi phạm phải trong quá trình tấn công
Trọng tài sẽ không công nhận bàn thắng nếu trước đó đội ghi bàn đã phạm các lỗi như:
– Đẩy, kéo hoặc chèn người đối với hậu vệ hoặc thủ môn đối phương.
– Có hành vi xoạc bóng nguy hiểm, liều lĩnh hoặc dùng lực quá mức để giành bóng dẫn đến bàn thắng.
– Cầu thủ tấn công có hành động làm thủ môn mất tập trung khi đang ở vị trí việt vị bên trong cầu môn.
Vi phạm liên quan đến các hình thức bắt đầu lại trận đấu
Bàn thắng sẽ bị từ chối nếu bóng đi trực tiếp vào lưới từ các tình huống sau mà chưa chạm bất kỳ cầu thủ nào khác:
– Quả ném biên: Nếu bóng đi thẳng vào lưới từ một quả ném biên mà không chạm ai, bàn thắng không được tính và đối phương được hưởng quả phát bóng lên.
– Quả phạt gián tiếp: Nếu bóng đi thẳng vào cầu môn đối phương mà chưa chạm thêm bất kỳ cầu thủ nào (đồng đội hay đối phương), bàn thắng sẽ bị hủy.
– Quả thả bóng: Nếu cầu thủ đá trực tiếp bóng vào khung thành đối phương từ một quả thả bóng của trọng tài mà bóng chưa chạm đất hoặc chưa chạm cầu thủ khác.
Sự xuất hiện của người không liên quan trên sân
Trọng tài sẽ không công nhận bàn thắng nếu tại thời điểm bóng vào lưới, có người không liên quan xuất hiện trên sân và can thiệp vào trận đấu, bao gồm:
– Cầu thủ dự bị, cầu thủ đã bị thay ra hoặc quan chức của đội ghi bàn đang ở trong sân.
– Một người ngoài cuộc (khán giả, nhân viên…) vào sân và làm ảnh hưởng đến tình huống ghi bàn.
Các trường hợp kỹ thuật khác
– Bóng chưa hoàn toàn vượt qua vạch cầu môn: Nếu một phần của trái bóng vẫn còn chạm vào đường vạch trắng, bàn thắng không được tính.
– Trọng tài đã thổi còi dừng trận đấu: Nếu tiếng còi vang lên trước khi bóng lăn qua vạch vôi, mọi diễn biến sau đó đều vô hiệu.
– Bóng hỏng: Nếu quả bóng bị nổ hoặc hỏng ngay trong lúc đang di chuyển về phía khung thành từ một quả phạt đền, quả đá đó phải được thực hiện lại.
Vai trò của công nghệ VAR trong các quyết định về bàn thắng
Công nghệ VAR (Video Assistant Referee) đóng vai trò là “bảo chứng” quan trọng cho tính chính xác và minh bạch của các bàn thắng trong bóng đá hiện đại, giúp giảm thiểu những sai sót gây tranh cãi từ phía trọng tài.
VAR sẽ can thiệp để xem xét lại toàn bộ tình huống tấn công dẫn đến bàn thắng nhằm phát hiện các vi phạm mà trọng tài trên sân có thể đã bỏ lỡ. Các lỗi này bao gồm lỗi việt vị, lỗi chạm tay, phạm lỗi trong tranh chấp.
Ngoài ra, VAR cũng giúp các trọng tài kiểm tra xem bóng đã hoàn toàn vượt qua đường biên dọc hay biên ngang trước khi được đưa vào lưới hay chưa, phát hiện các trường hợp cầu thủ tấn công giả vờ bị phạm lỗi để kiếm quả phạt đền dẫn đến bàn thắng, xác định đúng danh tính cầu thủ ghi bàn hoặc cầu thủ phạm lỗi trong các tình huống hỗn loạn.
Quy trình VAR can thiệp diễn ra theo các bước nghiêm ngặt. Đầu tiên, trọng tài chính nhận thông báo từ phòng VAR qua tai nghe khi có nghi ngờ về bàn thắng. Sau đó, trọng tài sẽ ra hiệu bằng cách vẽ một hình chữ nhật (mô phỏng màn hình TV) trước khi xem xét lại tình huống. Trong các tình huống không rõ ràng, trọng tài chính sẽ trực tiếp xem lại video trên màn hình đặt sát sân bóng để đưa ra quyết định cuối cùng.
Bên cạnh VAR, Công nghệ đường biên ngang (Goal-line Technology – GLT) cũng hỗ trợ đắc lực trong việc xác định bóng đã hoàn toàn vượt qua vạch vôi hay chưa trong vòng 1 giây, giúp loại bỏ hoàn toàn các tranh cãi về việc bóng đã vào lưới hay chưa. Ngoài ra, Công nghệ bắt việt vị bán tự động (SAOT) với hệ thống camera theo dõi nhiều điểm dữ liệu trên cơ thể cầu thủ đang giúp VAR ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn. VAR chỉ có quyền can thiệp vào bàn thắng khi trận đấu chưa được bắt đầu lại. Nếu bóng đã được giao và cuộc chơi tiếp tục, VAR không thể quay lại để hủy bàn thắng đó.
