Trong nhiều năm, thị trường ô tô Việt Nam vận hành theo một cấu trúc khá quen thuộc: xe Nhật giữ vai trò thống trị nhờ độ bền và giá trị thương hiệu, trong khi xe Hàn tăng trưởng mạnh nhờ thiết kế bắt mắt cùng trang bị phong phú.
Tuy nhiên, giai đoạn 2024 – 2026 đang chứng kiến những chuyển động đáng chú ý khi sự xuất hiện của xe điện và làn sóng thương hiệu Trung Quốc khiến cục diện cạnh tranh trở nên phức tạp hơn.
Bên cạnh đó, hành vi tiêu dùng cũng đang thay đổi nhanh chóng. Người mua xe ngày càng thực dụng hơn, quan tâm nhiều đến chi phí vận hành, giá trị bán lại và công nghệ sử dụng. Những yếu tố này đang tạo ra một giai đoạn chuyển mình rõ rệt cho thị trường ô tô Việt Nam.
Xe Nhật vẫn giữ vai trò “xương sống” của thị trường
Xét về tổng thể doanh số và mức độ phổ biến, các thương hiệu Nhật Bản vẫn đang giữ vai trò nền tảng của thị trường ô tô Việt Nam. Những cái tên như Toyota, Mitsubishi hay Honda duy trì sức ảnh hưởng lớn nhờ danh tiếng bền bỉ, chi phí sử dụng hợp lý và khả năng giữ giá tốt trên thị trường xe cũ.
Toyota tiếp tục là thương hiệu có danh mục sản phẩm đa dạng nhất. Từ sedan hạng B như Vios, SUV đô thị như Corolla Cross và Yaris Cross cho đến MPV như Veloz Cross, hãng xe Nhật gần như luôn hiện diện ở các phân khúc chủ lực. Nhờ đó, nhiều mẫu xe của Toyota thường xuyên xuất hiện trong danh sách bán chạy hàng tháng.
Một điểm đáng chú ý là sự thành công của Mitsubishi Xpander. Mẫu MPV cỡ nhỏ này nhiều lần dẫn đầu doanh số toàn thị trường, phản ánh rõ sự thay đổi trong nhu cầu của người tiêu dùng. Thay vì tìm kiếm những mẫu xe mang tính biểu tượng, người mua ngày càng ưu tiên các yếu tố thực dụng như không gian rộng rãi, khả năng chở nhiều người và chi phí sử dụng thấp.
Honda dù sở hữu danh mục sản phẩm không quá phong phú nhưng vẫn duy trì sức hút nhờ những mẫu xe có hình ảnh tốt như CR-V, City hay HR-V. Điều này cho thấy xe Nhật vẫn giữ lợi thế lớn ở ba yếu tố quan trọng: độ bền, chi phí vận hành và giá trị bán lại.
Xe Hàn bắt đầu mất dần lợi thế
Nếu giai đoạn 2018 – 2022 được xem là thời kỳ tăng trưởng mạnh của xe Hàn tại Việt Nam, thì vài năm gần đây đà phát triển của Hyundai và Kia đang có dấu hiệu chững lại.
Trước đây, các mẫu xe Hàn thường tạo lợi thế nhờ thiết kế hiện đại và trang bị phong phú so với mức giá. Nhờ chiến lược này, Hyundai và Kia từng nhanh chóng mở rộng thị phần ở nhiều phân khúc.
Tuy nhiên, lợi thế đó đang dần thu hẹp. Ở phân khúc sedan hạng B, Hyundai Accent từng nhiều lần dẫn đầu doanh số nhưng hiện nay phải cạnh tranh quyết liệt với Toyota Vios và nhiều đối thủ mới. Trong khi đó, Kia K3 hay Hyundai Elantra cũng không còn giữ được sức hút mạnh như giai đoạn trước.
Ở phân khúc SUV đô thị, Hyundai Creta và Kia Seltos đang chịu áp lực lớn khi thị trường xuất hiện thêm các đối thủ mới như Mitsubishi Xforce, Toyota Yaris Cross hay Honda HR-V.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự chững lại này. Trước hết, khoảng cách về trang bị giữa xe Hàn và xe Nhật không còn quá lớn khi nhiều mẫu xe Nhật đã được nâng cấp mạnh về công nghệ và tiện nghi. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các thương hiệu Trung Quốc với chiến lược thiết kế hiện đại, nhiều công nghệ và giá bán cạnh tranh cũng tạo thêm áp lực. Quan trọng hơn, người mua xe Việt ngày càng chú trọng đến độ bền và giá trị bán lại, đây là những yếu tố vốn là thế mạnh của xe Nhật.
Xe điện mở ra một phân khúc hoàn toàn mới
Một trong những thay đổi lớn nhất của thị trường ô tô Việt Nam trong vài năm gần đây là sự phát triển nhanh của xe điện.
Chính sách miễn lệ phí trước bạ cho xe điện cùng với sự mở rộng của hệ thống trạm sạc đã khiến loại phương tiện này dần trở thành lựa chọn đáng cân nhắc với nhiều người tiêu dùng.
Hiện tại, VinFast gần như là thương hiệu chiếm ưu thế tuyệt đối trong phân khúc xe điện tại Việt Nam. Các mẫu xe như VF 5, VF e34, VF 6 hay VF 7 đang giúp hãng xây dựng một nhóm khách hàng mới – những người sẵn sàng chuyển từ xe động cơ đốt trong sang xe điện.
Sự phát triển của xe điện cũng đang thay đổi cách người dùng nhìn nhận về ô tô. Bên cạnh công suất động cơ hay mức tiêu hao nhiên liệu, người mua bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới phần mềm, hệ sinh thái sạc và các tính năng thông minh.
Xe Trung Quốc tăng tốc
Song song với sự phát triển của xe điện, các thương hiệu Trung Quốc cũng đang tăng tốc tại thị trường Việt Nam.
Trong vài năm gần đây, nhiều hãng xe Trung Quốc đã chính thức gia nhập thị trường như MG, Haval, Wuling, BYD, Chery, Omoda hay Jaecoo. Phần lớn các hãng này theo đuổi chiến lược quen thuộc: thiết kế hiện đại, trang bị công nghệ phong phú và mức giá cạnh tranh.
Chiến lược này khá giống con đường mà xe Hàn từng đi cách đây hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với xe Trung Quốc tại Việt Nam vẫn là niềm tin thương hiệu. Người tiêu dùng vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng chất lượng, độ bền cũng như giá trị bán lại của các mẫu xe này.
Cuộc chiến giá ngày càng khốc liệt
Một đặc điểm dễ nhận thấy của thị trường ô tô Việt Nam thời gian gần đây là các chương trình ưu đãi liên tục.
Không hiếm trường hợp một mẫu xe được ưu đãi từ 50 đến 100 triệu đồng, thậm chí có những mẫu xe tồn kho được ưu đãi lên tới 150 – 200 triệu đồng. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố như sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, nguồn cung dồi dào và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các thương hiệu.
Trong bối cảnh này, người mua xe đang ở vị thế thuận lợi hơn khi có nhiều cơ hội sở hữu xe với mức giá thấp hơn đáng kể so với giá niêm yết.
Hybrid – bước chuyển tiếp trước kỷ nguyên xe điện
Bên cạnh xe điện, xe hybrid cũng đang dần thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng Việt Nam.
Toyota là hãng tiên phong trong xu hướng này với các mẫu như Corolla Cross Hybrid hay Camry Hybrid. Công nghệ hybrid được xem là giải pháp trung gian giữa xe xăng và xe điện, khi mang lại khả năng tiết kiệm nhiên liệu và vận hành êm ái mà không phụ thuộc vào hạ tầng sạc.
Trong bối cảnh nhiều người vẫn còn e dè với xe điện, hybrid có thể trở thành lựa chọn hợp lý trong giai đoạn chuyển tiếp của thị trường.
Người mua xe ngày càng thực dụng
Một thay đổi đáng chú ý của thị trường ô tô Việt Nam là sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Nếu trước đây nhiều người chọn xe dựa trên thương hiệu hoặc hình ảnh, thì hiện nay các yếu tố như chi phí vận hành, mức tiêu hao nhiên liệu, độ bền và giá trị bán lại ngày càng được đặt lên hàng đầu.
Sự thay đổi này buộc các hãng xe phải liên tục nâng cấp sản phẩm, bổ sung công nghệ và điều chỉnh chiến lược giá để duy trì sức cạnh tranh.
Thị trường ô tô Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển mình
Nhìn tổng thể, thị trường ô tô Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi rõ rệt. Xe Nhật vẫn giữ vai trò nền tảng, xe Hàn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn hơn, trong khi xe điện và các thương hiệu Trung Quốc đang tạo ra những biến số mới.
Trong vài năm tới, câu hỏi lớn của thị trường có lẽ không còn nằm ở việc hãng xe nào bán chạy nhất, mà là công nghệ nào sẽ định hình cuộc chơi tiếp theo của ngành ô tô Việt Nam.
PV (Otoxemay)
