Tiếp nhận 40-50 ca đột quỵ/ngày
Theo Phó giáo sư Nguyễn Huy Thắng – Trưởng khoa Bệnh lý mạch máu, Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) trong dịp nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ, mỗi ngày đơn vị này tiếp nhận cấp cứu trung bình 40-50 ca đột quỵ. Tính chung cả kỳ nghỉ, tổng số ca vượt mốc 300 trường hợp.
Người bệnh chủ yếu từ 30 tuổi trở lên, trong đó nhóm dưới 45 tuổi chiếm khoảng 15-20%. Phần lớn các trường hợp được đưa đến bệnh viện sớm đều ổn định sau can thiệp và có thể xuất viện. Tuy vậy, số ca diễn tiến nặng vẫn đáng kể, nhiều bệnh nhân phải điều trị nội trú dài ngày và theo dõi sát để hạn chế biến chứng.
Theo thống kê, mỗi năm, Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp nhận khoảng 20.000 ca đột quỵ cấp, trung bình khoảng 60 bệnh nhân mỗi ngày. Riêng Khoa Bệnh lý mạch máu não duy trì 170 giường bệnh và hầu như luôn trong tình trạng kín chỗ.
PGS Thắng cho biết gần 90% số trường hợp đột quỵ có liên quan đến các bệnh lý nền không được kiểm soát tốt. Trong đó, tăng huyết áp chiếm 86% được xem là yếu tố nguy cơ nguy hiểm nhất; rối loạn mỡ máu chiếm khoảng 60% và đái tháo đường khoảng 30%.
3 yếu tố gây đột quỵ
PGS Thắng đặc biệt lưu ý đến ba yếu tố nguy cơ lớn:
Tăng huyết áp: Đây được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu của cả đột quỵ lẫn biến cố tim mạch dẫn đến đột tử. Có người huyết áp lên tới 200-250 mmHg nhưng vẫn cảm thấy bình thường vì cơ thể đã thích nghi với mức huyết áp cao trong thời gian dài. Tuy nhiên, chính áp lực kéo dài này làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim nguy hiểm hoặc tai biến mạch máu não.
Đái tháo đường: Đường huyết tăng cao kéo dài làm hư hại lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa. Người có đường huyết 300-400 mg/dL đôi khi không có biểu hiện rõ ràng nếu không xét nghiệm. Khi mạch vành bị hẹp hoặc tắc đột ngột, nhồi máu cơ tim cấp có thể xảy ra và dẫn đến đột tử.
Rối loạn mỡ máu: Tình trạng cholesterol và triglycerid tăng cao khiến mảng xơ vữa hình thành và tích tụ trong lòng mạch. Khi mảng xơ vữa vỡ ra, cục máu đông có thể hình thành ngay tại chỗ, gây tắc mạch vành hoặc mạch não. Đây là cơ chế phổ biến của nhồi máu cơ tim và nhồi máu não.
Đáng chú ý, khoảng 30% bệnh nhân nhập viện vì đột quỵ trước đó hoàn toàn không biết mình có bệnh nền. Chỉ khi đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và mỡ máu tại bệnh viện, các rối loạn mới được phát hiện.
Vì vậy, khái niệm “đang khỏe mạnh mà đột tử” nhiều khi không chính xác bởi người bệnh thực chất đã có yếu tố nguy cơ từ trước nhưng chưa được chẩn đoán và kiểm soát.
PGS Thắng cho rằng, mỗi người cần chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ. Việc kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tầm soát rối loạn nhịp tim là những bước đơn giản nhưng có thể phát hiện sớm nguy cơ. Việc kiểm soát tốt các bệnh nền chính là chìa khóa quan trọng nhất để phòng ngừa bi kịch xảy ra.
Trong những ngày đầu năm, nguy cơ biến chứng từ những bệnh nền trên càng dễ bộc lộ vì nhịp sống thay đổi. Những bữa ăn nhiều đạm, muối, rượu bia kéo dài, thức khuya liên tiếp và thói quen vận động bị bỏ quên.
Người mắc các bệnh trên chỉ lơ là thuốc men vài ngày cũng đủ khiến huyết áp và nhịp tim dao động. Cộng thêm thời tiết lạnh làm mạch máu co lại, máu dễ cô đặc và hình thành cục đông, nguy cơ đột quỵ vì thế cũng tăng lên.
Một vài thay đổi trong lối sống có thể giảm mối hiểm họa đột quỵ, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao như mắc tiểu đường, rung nhĩ, huyết áp cao, mỡ máu cao.
Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội) dự kiến trong năm nay sẽ triển khai thiết bị bay không người lái (UAV) vận chuyển thiết bị cấp cứu sốc tim cứu người đột quỵ.
