Tại Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây liên tục tiếp nhận các trường hợp liệt mặt ngoại biên khởi phát đột ngột. Điển hình là cháu P.N.C. (11 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng méo miệng, cơ mặt cứng, mắt trái không nhắm kín. Gia đình cho biết, trước đó cháu đi học trong thời tiết rét đậm nhưng chỉ mặc áo mỏng. Các bác sĩ chẩn đoán cháu bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên do nhiễm lạnh. Sau một tuần điều trị kết hợp thuốc và phục hồi chức năng, vận động cơ mặt cải thiện rõ rệt.
Một trường hợp khác là ông N.V.N. (58 tuổi, Hà Nội). Sau vài ngày trời lạnh, ông xuất hiện đau họng, sưng đau tai trái, được chẩn đoán viêm tai giữa. Sau 3 ngày điều trị không đỡ, ông bắt đầu méo miệng, nói khó, mắt không nhắm kín. Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não giúp loại trừ tổn thương mạch máu não, các bác sĩ xác định ông bị liệt dây thần kinh số VII ngoại biên bên trái do biến chứng viêm tai giữa cấp. Sau 10 ngày điều trị, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ.
Theo BSCKI Lê Nguyên Long, Phụ trách Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng, dây thần kinh số VII chi phối vận động các cơ mặt, tiết nước mắt, nước bọt và dẫn truyền vị giác. Do đi qua ống xương hẹp ở xương thái dương, dây thần kinh này rất dễ bị phù nề. Khi đầu – mặt – cổ tiếp xúc lạnh đột ngột, mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ, kích hoạt phản ứng viêm, dẫn tới liệt mặt.
Ngoài ra, thời tiết lạnh còn tạo điều kiện cho virus herpes simplex type 1 tái hoạt, làm phản ứng viêm tăng mạnh và khởi phát liệt mặt đột ngột. Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng nhanh như méo miệng, cười lệch, nhắm mắt không kín, chảy nước mắt hoặc nước bọt bên liệt, đau âm ỉ sau tai nhưng không rối loạn ý thức.
Bác sĩ Long lưu ý, liệt dây thần kinh số VII ngoại biên thường không kèm yếu tay chân hay rối loạn ngôn ngữ trung ương như đột quỵ. Tuy nhiên, do biểu hiện tương tự, người bệnh dễ nhầm lẫn và nhập viện muộn. “Thời điểm vàng” trong điều trị là 72 giờ đầu để giảm phù nề và tăng khả năng hồi phục hoàn toàn.
Để phòng bệnh, người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ; tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt khi ngủ; không tắm khuya, không xối nước lạnh hoặc nước nóng đột ngột lên đầu, mặt. Khi có dấu hiệu méo miệng, lệch mặt, mắt không nhắm kín, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, loại trừ đột quỵ và điều trị kịp thời.
