Ngáp không chỉ đơn thuần do buồn ngủ mà còn có thể báo hiệu rối loạn chuyển hóa, não bộ điều hòa nhiệt độ kém hay liên quan đến các vấn đề thần kinh.
Ngáp thường là một phản ứng vô hại bắt nguồn từ trạng thái buồn ngủ, mệt mỏi hoặc thiếu ngủ. Mỗi người ngáp với tần suất rất khác nhau, tùy thuộc vào độ tuổi, trạng thái tỉnh táo. Tuy nhiên, theo Phòng khám Cleveland, ngáp bệnh lý có thể được định nghĩa là nhiều hơn 3 lần mỗi 15 phút.
Ngáp dai dẳng, không rõ nguyên nhân hoặc kèm theo các triệu chứng khác như chóng mặt, yếu cơ hoặc thay đổi nhận thức có thể liên quan đến một số vấn đề sức khỏe.
Rối loạn thần kinh
Vi điện não đồ (kỹ thuật cho phép các nhà khoa học ghi lại các tín hiệu thần kinh) đã chỉ ra rằng ngáp gây ra sự ức chế tạm thời hoạt động của dây thần kinh giao cảm. Điều này cho thấy ngáp quá nhiều có thể không phải là thói quen vô hại, mà nó có thể là dấu hiệu cảnh báo những thay đổi nghiêm trọng về thần kinh.
Hệ thần kinh tự chủ hoạt động quá mức
Ngáp cũng phản ánh hoạt động của hệ thần kinh tự chủ (ANS), hệ thống kiểm soát các chức năng cơ thể không tự chủ như nhịp tim, tiêu hóa và huyết áp. Ngáp quá mức có thể báo hiệu sự mất cân bằng giữa hệ giao cảm và phó giao cảm.
Não điều hòa nhiệt độ kém
Mặc dù thỉnh thoảng ngáp là bình thường song ngáp không kiểm soát được có thể cho thấy não đang gặp khó khăn trong việc duy trì nhiệt độ tối ưu.
Ngáp giúp điều hòa nhiệt độ não bằng cách tăng lưu lượng máu và đưa không khí mát hơn vào não thông qua hít thở sâu. Ở những người mắc một số loại đột quỵ, ngáp quá mức có liên quan đến các tổn thương ở các vùng não kiểm soát điều hòa nhiệt độ như thùy đảo. Đó có thể là cách não bộ bù trừ khi các trung tâm điều hòa nhiệt bị gián đoạn.
Cảnh báo rối loạn chuyển hóa
Ngáp chịu ảnh hưởng của các chất hóa học trong não và những thay đổi về chuyển hóa. Tình trạng này có liên quan chặt chẽ đến dopamine – chất dẫn truyền thần kinh điều chỉnh tâm trạng, động lực và vận động. Đôi khi ngáp liên tục có liên quan đến rối loạn chức năng dopamine.
Bảo Bảo (Theo Times of India)
