Nguy cơ đột quỵ sáng sớm
Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Phúc – Khoa Nội tim mạch Lão học, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức (TPHCM), một thói quen tưởng chừng vô hại là “bật dậy ngay khi vừa mở mắt” có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe, đặc biệt ở nhóm người lớn tuổi.
Bác sĩ Phúc lý giải khi chúng ta đang ngủ, cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi, huyết áp và nhịp tim thường thấp hơn so với ban ngày. Hệ mạch máu cần thời gian để thích nghi khi chuyển từ tư thế nằm sang ngồi và đứng. Ở người trẻ, quá trình điều chỉnh này diễn ra nhanh chóng.
Tuy nhiên, với người cao tuổi đặc biệt là những người có bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, khả năng thích nghi kém hơn. Nếu họ bật dậy quá nhanh, máu chưa kịp phân bố đều, có thể gây tụt huyết áp tư thế. Hậu quả là người bệnh cảm thấy choáng váng, hoa mắt, mất thăng bằng, thậm chí té ngã. Nguy hiểm hơn, sự thay đổi đột ngột áp lực máu có thể tạo “cú sốc” cho tim và não, làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não hoặc biến cố tim mạch.
Trong dịp Tết, thời tiết lạnh, mạch máu có xu hướng co lại để giữ nhiệt, càng làm quá trình điều chỉnh huyết áp trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, việc chuyển tư thế đột ngột vào buổi sáng sớm càng cần được hạn chế.
Quy tắc 3 phút
Để giảm thiểu rủi ro, bác sĩ Phúc cho rằng các gia đình hướng dẫn ông bà áp dụng “Quy tắc 3 phút” mỗi khi thức dậy. Đây là một thói quen đơn giản nhưng có thể trở thành “tấm khiên” bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Phút thứ nhất: Khi vừa tỉnh giấc, hãy nằm yên trên giường, thả lỏng cơ thể, hít thở nhẹ nhàng. Đây là khoảng thời gian để hệ tim mạch khởi động, giúp huyết áp điều chỉnh dần.
Phút thứ hai: Từ từ ngồi dậy, có thể kê thêm gối sau lưng hoặc tựa vào thành giường. Giữ ấm cơ thể bằng cách khoác thêm áo nếu trời lạnh, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Phút thứ ba: Nhẹ nhàng thả hai chân xuống mép giường, để bàn chân chạm sàn và ngồi thêm một lúc cho máu lưu thông ổn định. Chỉ nên đứng dậy khi cơ thể cảm thấy hoàn toàn tỉnh táo, không còn chóng mặt.
Toàn bộ quá trình chỉ mất khoảng ba phút nhưng có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ té ngã và biến cố tim mạch vào buổi sáng.
Bên cạnh quy tắc trên, bác sĩ Phúc cũng gợi ý một số lưu ý đơn giản để bảo vệ sức khỏe người lớn tuổi trong dịp lễ:
– Đặt sẵn một chiếc áo khoác mỏng ngay cạnh gối có thể mặc ngay khi vừa thức dậy. Người cao tuổi cần uống một ngụm nước ấm vào buổi sáng để hỗ trợ tuần hoàn và giúp máu bớt cô đặc sau một đêm dài.
– Khi phát hiện người thân có dấu hiệu đột quỵ, mọi người cần hành động nhanh để kịp đưa bệnh nhân đến viện trong giờ vàng. Xe cứu thương 115 sẽ đưa người bệnh đến địa điểm có thể thực hiện kỹ thuật cấp cứu đột quỵ chuẩn và nhanh nhất.
Thêm vào đó, nhân viên y tế của 115 được trang bị kiến thức y tế để xử lý các tình huống khẩn cấp khác nhau. Họ có thể hỗ trợ cứu sống bệnh nhân trên đường đến bệnh viện và có khả năng làm giảm các tác động của đột quỵ não.
Mọi người cần nhớ tuyệt đối không được cho bệnh nhân uống thuốc, ăn hoặc uống bất cứ thứ gì, không cho người bệnh tự đi xe đến bệnh viện.
