Từ ngày 27/12/2025 đến 26/1/2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah, trong đó có 2 ca được xét nghiệm khẳng định, tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal.
Virus Nipah (tên khoa học Henipavirus nipahense) lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, tại Ấn Độ hiện nay nguồn lây chính là loài dơi ăn quả. Ngoài ra, virus có thể lây qua tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có khả năng lây từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 40-75%. Đáng lo ngại, hiện nay bệnh chưa có vắc xin phòng ngừa và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Triệu chứng khi nhiễm virus Nipah
Theo Quyết định số 3644 của Bộ Y tế ngày 25/11/2025 về việc bổ sung một số bệnh vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm A, B của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bệnh do virus Nipah được xếp vào nhóm A – nhóm bệnh đặc biệt nguy hiểm.
Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, thời gian ủ bệnh của virus Nipah thường từ 4–14 ngày. Người nhiễm có thể xuất hiện các triệu chứng ban đầu như: Đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng. Sau đó, bệnh có thể tiến triển với các dấu hiệu nghiêm trọng hơn như chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các biểu hiện thần kinh cho thấy viêm não cấp tính.
Trong khi đó, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 4–21 ngày, một số trường hợp hiếm gặp lên tới 45 ngày.
Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng giống cúm như sốt, đau đầu, đau cơ, đau họng và mệt mỏi. Một số bệnh nhân xuất hiện triệu chứng hô hấp như ho, khó thở, viêm phổi với mức độ khác nhau.
Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị suy hô hấp cấp, chóng mặt, buồn ngủ, thay đổi ý thức, viêm não cấp và co giật. Viêm não nặng có thể khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê chỉ sau 24–48 giờ kể từ khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên.
Không sử dụng thực phẩm, đồ uống có dấu hiệu bị dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm
Để chủ động phòng, chống bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:
Hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do virus Nipah nếu không thực sự cần thiết.
Tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng dịch; nếu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.
Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hiện “ăn chín, uống sôi”; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng thực phẩm, đồ uống có dấu hiệu bị dơi, chim cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nhựa cây tươi chưa qua chế biến.
Không tiếp xúc gần với các loài động vật có nguy cơ lây truyền cao như dơi ăn quả; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc, giết mổ động vật.
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc vật phẩm có nguy cơ ô nhiễm; sử dụng đầy đủ khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ hoặc mắc bệnh.
Virus Nipah được coi là một virus nguy hiểm mới nổi. Các nhà khoa học phát hiện nó lần đầu tiên vào những năm 1990 của thế kỷ trước.
Bộ Y tế cho biết, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc do virus Nipah, nhưng cơ quan này cảnh báo người dân tự theo dõi sức khỏe 14 ngày nếu trở từ vùng dịch.
Trước nguy cơ dịch virus Nipah bùng phát tại một số quốc gia, ngành y tế TPHCM đã siết chặt kiểm soát tại cửa khẩu và triển khai các biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
