Lợi ích ở chính lối sống giản dị
Bệnh tim mạch đang là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, đặc biệt ở người cao tuổi. Điều đáng nói, nhiều người cho rằng muốn phòng bệnh phải đầu tư những phương pháp tốn kém, trong khi theo các chuyên gia, giải pháp đôi khi lại nằm ở chính lối sống giản dị thậm chí là chế độ ăn “nhà nghèo” từng rất phổ biến trước đây.
Phó giáo sư, bác sĩ Nguyễn Hoài Nam – nguyên giảng viên cao cấp Đại học Y Dược TPHCM cho biết, khi tuổi thọ tăng lên, quá trình lão hóa diễn ra ở hầu hết các cơ quan trong cơ thể, trong đó hệ tim mạch chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.
Theo ông, các mạch máu dần xơ cứng, mất đàn hồi do xơ vữa; tĩnh mạch giãn, nổi ngoằn ngoèo dưới da; tim có xu hướng to ra nhưng hoạt động kém hiệu quả. Đây chính là nền tảng dẫn tới hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp, suy tim hay nhồi máu cơ tim.
Những dấu hiệu sớm của bệnh tim mạch thường không quá rầm rộ nhưng lại dễ bị bỏ qua như mệt khi vận động, đau thắt ngực, huyết áp cao trên 140 mmHg, chóng mặt, thậm chí ngất. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng.
Tại một hội nghị quốc tế về tim mạch tổ chức ở Indonesia, nhiều chuyên gia đã đặt ra câu hỏi: Liệu có nên quay trở lại chế độ ăn truyền thống “cơm – rau – canh – cá kho” thay vì lối ăn uống hiện đại nhiều đồ chiên rán, thức ăn nhanh?
PGS Nam cho rằng, thực tế lâm sàng cho thấy đây là hướng đi hoàn toàn có cơ sở. Khi đời sống nâng cao, khẩu phần ăn ngày càng giàu đạm, nhiều chất béo xấu và thực phẩm chế biến sẵn, tỷ lệ bệnh tim mạch cũng gia tăng nhanh chóng. Ngược lại, những bữa ăn giản dị, ít dầu mỡ, giàu chất xơ lại giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
Không phải ngẫu nhiên mà thế hệ trước – với chế độ ăn “đạm bạc” – lại ít gặp các vấn đề tim mạch hơn so với hiện nay. Sự thay đổi trong cách ăn uống đã góp phần không nhỏ vào gánh nặng bệnh tật hiện đại.
Ăn gì để trái tim khỏe mạnh?
Theo khuyến cáo của chuyên gia, chế độ ăn tốt cho tim mạch không cần cầu kỳ hay đắt đỏ mà quan trọng là cân bằng và tự nhiên. Một số nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả gồm:
– Ưu tiên cá, đặc biệt là cá nhỏ; hạn chế cá biển lớn do nguy cơ tích lũy thủy ngân.
– Tăng cường rau xanh, trái cây tươi để bổ sung vitamin và chất xơ.
– Giảm muối, hạn chế thực phẩm chiên rán và đồ chế biến sẵn.
– Không lạm dụng thịt đỏ, thay bằng cá, trứng, sữa ở mức hợp lý.
– Không cực đoan ăn chay, bởi nếu không cân đối dinh dưỡng vẫn có thể gây rối loạn mỡ máu.
Nói cách khác, một bữa cơm với rau, canh và cá tưởng chừng đơn giản lại chính là lựa chọn lý tưởng để bảo vệ hệ tim mạch.
Không chỉ ăn uống, lối sống khoa học cũng đóng vai trò quyết định đối với sức khỏe tim mạch. Bác sĩ Nam khuyến nghị mỗi người nên duy trì thói quen vận động thường xuyên, phù hợp với độ tuổi; tránh hút thuốc lá; hạn chế rượu bia và kiểm soát tốt các bệnh nền như tiểu đường, rối loạn mỡ máu.
Đáng chú ý, việc phòng bệnh không nên đợi đến khi lớn tuổi. Theo PGS Nam, ngay từ 15-16 tuổi, mỗi người đã nên hình thành thói quen ăn uống lành mạnh và tập luyện thể dục. Đây là “khoản đầu tư” lâu dài cho sức khỏe tim mạch về sau.
PGS Nam cho biết, đối với người trên 50 tuổi, việc khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là kiểm tra tim mạch, nên thực hiện ít nhất 2 lần mỗi năm. Khi xuất hiện các triệu chứng như đau thắt ngực bên trái, mệt bất thường, chóng mặt hoặc ngất, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Bác sĩ Kin Yuen (Trung tâm y khoa Đại học California, San Francisco, Mỹ) cho biết, bơ là lựa chọn đáng chú ý khi bạn quan tâm tới sức khỏe tim mạch.
Nghiên cứu công bố trên báo Mỹ ghi nhận một thói quen ăn uống đơn giản là ăn táo mỗi ngày có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm cholesterol.
Ăn khuya, để đèn quá sáng, dùng điện thoại kéo dài… đều là những điều bác sĩ tim mạch khuyên bạn nên hạn chế tối đa vào tối muộn.
