Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn không mấy dễ chịu đối với sức khỏe cộng đồng. Biến đổi khí hậu tiếp tục thể hiện rõ qua các đợt nắng nóng kéo dài, mưa cực đoan, lũ quét và sạt lở đất xảy ra ở nhiều địa phương. Song song với đó, dịch bệnh truyền nhiễm không “bùng phát ồ ạt” nhưng âm ỉ, tái xuất theo chu kỳ, đặt ra thách thức mới cho hệ thống y tế và mỗi cá nhân. Bước sang năm 2026, sống khỏe không còn là mục tiêu chung chung, mà là một quá trình chuẩn bị chủ động, có chiến lược.
Năm 2025 – thiên tai diễn biến phức tạp, lũ lụt xảy ra ở nhiều địa phương, đe dọa sự an nguy của nhiều người dân. Ảnh: Cán bộ, chiến sĩ Công an cứu trợ bà con vùng lũ – Bộ Công an.
Thực tế từ năm 2025 cho thấy, thiên tai không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Sau mưa lũ là nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, gia tăng các bệnh tiêu hóa, da liễu; sau nắng nóng kéo dài là tình trạng kiệt sức, đột quỵ nhiệt, đặc biệt ở người cao tuổi và người lao động ngoài trời. Điều này cho thấy, bước vào năm 2026, việc thích ứng với thời tiết cực đoan cần được xem là một kỹ năng sống cơ bản. Gia đình cần chủ động dự trữ nước sạch, thuốc men thiết yếu; mỗi người cần hiểu rõ giới hạn chịu đựng của cơ thể khi thời tiết thay đổi đột ngột, thay vì “cố chịu” như thói quen trước đây.
Bệnh viện ngập lụt nặng sau mưa bão và phải đối mặt với nguy cơ dịch chồng dịch. Ảnh: Bộ Y tế
Ở khía cạnh dịch bệnh, năm 2025 ghi nhận sự đan xen của nhiều mối nguy: các bệnh lây truyền qua đường hô hấp gia tăng theo mùa lạnh, sốt xuất huyết và tay chân miệng tiếp tục xuất hiện theo chu kỳ, trong khi nguy cơ từ các biến thể virus mới vẫn luôn hiện hữu. Điều đáng lưu ý là nhiều ca bệnh diễn tiến nặng không xuất phát từ sự chủ quan của y tế, mà từ việc người bệnh trì hoãn thăm khám, tự điều trị tại nhà hoặc đánh đồng triệu chứng ban đầu với “cảm sốt thông thường”. Vì vậy, chuẩn bị cho năm 2026 cũng đồng nghĩa với việc thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe: tiêm chủng đầy đủ, theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và tiếp cận cơ sở y tế sớm hơn khi cần thiết.
Một điểm nhấn khác của năm 2025 là sự gia tăng rõ rệt các vấn đề sức khỏe tinh thần sau thiên tai, dịch bệnh và áp lực kinh tế – xã hội. Lo âu kéo dài, rối loạn giấc ngủ, kiệt sức tâm lý không còn là vấn đề cá biệt mà trở thành xu hướng đáng quan tâm. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho năm 2026: chăm sóc sức khỏe tinh thần cần được nhìn nhận ngang bằng với sức khỏe thể chất. Việc duy trì nhịp sinh hoạt ổn định, xây dựng mạng lưới hỗ trợ từ gia đình, nhà trường, nơi làm việc, cũng như tiếp cận dịch vụ tư vấn tâm lý khi cần, không nên bị coi là “xa xỉ” hay “chỉ dành cho người yếu”.
Khám sức khỏe cho người dân tại các địa phương. Ảnh: WHO
Bên cạnh nỗ lực của mỗi cá nhân, năm 2026 cũng đòi hỏi sự chuẩn bị ở cấp độ cộng đồng. Kinh nghiệm từ năm 2025 cho thấy, những địa phương có hệ thống cảnh báo sớm, truyền thông sức khỏe rõ ràng và sự phối hợp chặt chẽ giữa y tế – chính quyền – người dân thường giảm đáng kể thiệt hại về sức khỏe. Do đó, nâng cao hiểu biết y tế cộng đồng, khả năng tự bảo vệ và hỗ trợ lẫn nhau sẽ là “lá chắn mềm” nhưng hiệu quả trước những rủi ro khó lường.
Năm mới không hứa hẹn ít thiên tai hơn hay dịch bệnh biến mất. Nhưng năm 2026 có thể là năm mỗi người chủ động hơn trong việc bảo vệ chính mình: hiểu cơ thể, tôn trọng cảnh báo y tế, chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất thay vì hy vọng điều tốt nhất. Sống khỏe, vì thế, không chỉ là tránh bệnh, mà là khả năng thích ứng và đứng vững trước những biến động ngày càng khó dự đoán của cuộc sống hiện đại.
