Thị trường xe máy điện Việt Nam: Khi cuộc chơi bước sang giai đoạn sàng lọc thực sự

Từ chỗ được xem là phương tiện chủ yếu phục vụ học sinh, sinh viên hoặc nhu cầu di chuyển ngắn, xe máy điện dần trở thành lựa chọn đi lại hằng ngày của một bộ phận người dùng đô thị. Cùng với sự thay đổi đó, thị trường bắt đầu bộc lộ rõ những đường ranh phân hóa, nơi không phải hãng nào “có xe điện” cũng đủ sức trụ lại trong cuộc chơi dài hạn.

Giai đoạn 2020 – 2022, thị trường tăng trưởng nhanh nhờ những mẫu xe giá rẻ, thiết kế bắt mắt, dễ tiếp cận. Ở thời điểm đó, chỉ cần có sản phẩm phù hợp thị hiếu là có thể tìm được khách hàng. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2024 – 2026, tiêu chí lựa chọn của người tiêu dùng đã thay đổi căn bản. Câu hỏi đầu tiên không còn là “xe bao nhiêu tiền”, mà là “sạc ở đâu, pin dùng được bao lâu, hỏng thì sửa thế nào”.

Khi xe máy điện được sử dụng như phương tiện đi làm chính, mọi hạn chế liên quan đến pin, hạ tầng và dịch vụ hậu mãi đều bị soi chiếu kỹ lưỡng. Từ đây, xe máy điện không còn là câu chuyện đơn thuần của sản phẩm, mà trở thành cuộc cạnh tranh về hệ sinh thái và khả năng đồng hành dài hạn với người dùng.

VinFast: Dẫn đầu nhờ kiểm soát “nút thắt” của xe điện

VinFast hiện là cái tên nổi bật nhất trên thị trường xe máy điện Việt Nam, nhưng lợi thế của hãng không chỉ nằm ở số lượng xe bán ra hay tần suất xuất hiện trên đường phố. Yếu tố mang tính quyết định là việc VinFast sớm nhìn ra “nút thắt cổ chai” của xe điện, đó là năng lượng và hạ tầng sạc.

Trong khi xe xăng cho phép người dùng đổ nhiên liệu ở bất kỳ đâu, xe điện lại gắn chặt với hệ sinh thái của từng hãng. Việc đầu tư mạng lưới trạm sạc phủ rộng tại các đô thị lớn đã giúp VinFast giải tỏa nỗi lo lớn nhất của người dùng phổ thông: hết pin giữa hành trình. Khi thói quen “luôn có chỗ sạc” được hình thành, rào cản chuyển sang một mẫu xe điện không hệ sinh thái trở nên rất cao.

Các dòng xe như Evo, Feliz hay Vento không phải lúc nào cũng vượt trội tuyệt đối về thông số, nhưng lại phù hợp với nhu cầu đi lại hàng ngày và được hậu thuẫn bởi hệ sinh thái đồng bộ. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn tiếp theo, bài toán lớn nhất của VinFast không còn là bán xe, mà là chứng minh chi phí sở hữu dài hạn. Độ bền pin sau 3–5 năm, chi phí sửa chữa và giá trị bán lại sẽ là những yếu tố quyết định liệu vị thế dẫn đầu hiện tại có thực sự bền vững.

Yadea: Giá rẻ giúp mở rộng nhanh, nhưng khó giữ người dùng lâu dài

Yadea là một trong những thương hiệu quen thuộc nhất khi nhắc đến xe máy điện tại Việt Nam, đặc biệt ở khu vực tỉnh lẻ. Công thức của hãng tương đối rõ ràng: giá bán dễ tiếp cận và độ phủ đại lý rộng. Trong giai đoạn đầu, chiến lược này phát huy hiệu quả, giúp Yadea nhanh chóng chiếm được thị phần đáng kể.

Tuy nhiên, khi xe máy điện không còn chỉ là phương tiện đi học hay đi gần, những hạn chế của mô hình này dần bộc lộ. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào sạc tại nhà khiến trải nghiệm sử dụng thiếu linh hoạt, trong khi chất lượng hậu mãi lại phụ thuộc mạnh vào từng đại lý. Điều này khiến Yadea gặp khó khi tiếp cận nhóm người dùng đi làm đô thị, những người cần sự ổn định và dịch vụ nhất quán.

Ở giai đoạn sàng lọc, Yadea có thể vẫn giữ được doanh số nhờ giá rẻ, nhưng để vươn lên vai trò dẫn dắt thị trường, hãng buộc phải giải bài toán hạ tầng và dịch vụ, điều không dễ trong ngắn hạn.