Ngày Tết, ăn nhiều thịt chế biến sẵn như giò, chả, xúc xích, lạp xưởng có làm tăng nguy cơ ung thư hay không? (Mai Hoàng – Hà Nội)
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Tín – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3 tư vấn:
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm, đặc biệt trong dịp Tết khi các loại thịt chế biến sẵn xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn gia đình.
Dưới góc độ y học, câu trả lời ngắn gọn là: Ăn nhiều và kéo dài các loại thịt chế biến sẵn có liên quan đến nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng nhưng mức độ nguy cơ phụ thuộc vào tần suất, số lượng và bối cảnh ăn uống tổng thể.
Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới thông qua Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), thịt chế biến sẵn được xếp vào nhóm 1 các tác nhân có đủ bằng chứng gây ung thư ở người.
Thịt chế biến sẵn bao gồm các sản phẩm đã qua xử lý bằng cách ướp muối, hun khói, lên men hoặc bổ sung chất bảo quản nhằm kéo dài thời gian sử dụng như giò, chả, xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói.
Hàm lượng muối cao trong các thực phẩm này có thể làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa khi sử dụng thường xuyên. Bên cạnh đó, nitrit và nitrat vốn là các chất thường dùng trong chế biến để tạo màu và bảo quản, có thể chuyển hóa thành hợp chất N-nitroso – hợp chất đã được chứng minh có khả năng gây ung thư trong nhiều nghiên cứu thực nghiệm và dịch tễ học. Ngoài ra, chất béo bão hòa góp phần gây viêm mạn tính mức độ thấp – một nền tảng thuận lợi cho quá trình sinh ung thư. Cần nhấn mạnh rằng, nguy cơ ung thư không tăng đột ngột chỉ sau vài bữa ăn ngày Tết mà là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài.
Vì vậy, sau khi hiểu rõ về bản chất gây bệnh của các thực phẩm trên, chúng ta có thể lựa chọn ăn hay không ăn hoặc lượng ăn ít – nhiều tùy vào tình trạng sức khỏe và sở thích ăn uống cá nhân.
Nguy cơ gây ung thư của các thực phẩm trên cũng không giống nhau ở mọi đối tượng. Người trung niên và cao tuổi, người ít ăn rau xanh, người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều, người có tiền sử polyp đại tràng hoặc gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng sẽ có nguy cơ cao hơn.
Vì vậy, khuyến cáo y học hiện nay không yêu cầu kiêng tuyệt đối các món thịt chế biến sẵn nhưng nên hạn chế rõ ràng về số lượng và tần suất. Mọi người chỉ nên dùng ở mức thưởng thức, vài lát mỏng trong bữa ăn, không nên xem các loại thực phẩm là món chính và không ăn nhiều bữa liên tiếp trong ngày.
Đồng thời, bạn cần cân đối khẩu phần bằng cách tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt là những thực phẩm giàu chất xơ giúp giảm thời gian tiếp xúc của niêm mạc ruột với các chất có hại.
Ăn Tết thông minh không phải là từ bỏ món ngon truyền thống mà là biết tiết chế đúng cách để không trở thành gánh nặng sức khỏe về sau.
Theo các chuyên gia, thịt tươi có thể cung cấp protein hoàn chỉnh, chất béo cần thiết và nhiều vi chất quan trọng. Tuy nhiên, không phải loại thịt nào hay cách ăn nào cũng có lợi.
Thịt ngựa và thịt bò đều là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, thịt ngựa có hàm lượng đạm cao nhưng ít chất béo hơn và phù hợp cho trẻ em, người già.
Một nghiên cứu mới cho thấy bổ sung thịt lợn nạc, ít qua chế biến vào chế độ ăn có thể mang lại lợi ích sức khỏe tương đương các loại đậu, góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa và làm chậm lão hóa.
