Không ít trường hợp mô tả cảm giác “mất đà”, ngủ không sâu giấc, tim đập nhanh khi nghĩ đến khối lượng công việc tồn đọng. Theo các nghiên cứu về nhịp sinh học của Harvard Medical School, việc thay đổi giờ ngủ – thức liên tục trong vài ngày có thể khiến cơ thể mất từ 3-5 ngày để tái thiết lập đồng hồ sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sức khỏe tâm thần.
Kiệt sức đầu năm không chỉ là cảm giác chủ quan. Báo cáo về stress nghề nghiệp của World Health Organization từng nhấn mạnh rằng căng thẳng kéo dài và không được kiểm soát có thể dẫn tới hội chứng burnout – tình trạng suy kiệt cả về thể chất lẫn tinh thần. Giai đoạn ngay sau kỳ nghỉ dài là thời điểm dễ khởi phát, do sự chênh lệch lớn giữa trạng thái thư giãn và áp lực công việc.
Trên thực tế, những biểu hiện thường gặp gồm mệt mỏi dù không làm việc quá sức, giảm động lực, đau đầu nhẹ, rối loạn tiêu hóa, khó tập trung và cảm giác “quá tải” khi mở lại email, tin nhắn công việc. Với người lao động cường độ cao hoặc phải di chuyển nhiều dịp Tết, nguy cơ này càng rõ rệt.
Để tránh kiệt sức đầu năm, các chuyên gia khuyến nghị điều chỉnh theo hướng “tăng tốc dần”, thay vì quay lại nhịp độ 100% ngay ngày đầu tiên.
Trước hết, cần ưu tiên phục hồi nhịp sinh học. Việc ngủ đúng giờ, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và tiếp xúc ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng giúp cơ thể tái đồng bộ nhanh hơn. Một nghiên cứu về giấc ngủ của Stanford University cho thấy chỉ cần ổn định giờ ngủ – thức trong 2-3 ngày liên tiếp đã có thể cải thiện đáng kể mức độ tỉnh táo ban ngày.
Thứ hai, sắp xếp công việc theo mức độ ưu tiên thay vì xử lý đồng loạt. Việc chia nhỏ nhiệm vụ và hoàn thành từng phần giúp não bộ nhận được “tín hiệu hoàn thành”, giảm cảm giác quá tải. Trong tâm lý học hành vi, đây là cách tạo động lực nội tại thông qua các mục tiêu ngắn hạn.
Thứ ba, điều chỉnh chế độ ăn uống và vận động. Sau nhiều ngày ăn uống nhiều năng lượng, cơ thể cần được cân bằng lại bằng thực phẩm giàu chất xơ, uống đủ nước và vận động nhẹ 20-30 phút mỗi ngày. Hoạt động thể chất vừa phải được chứng minh có tác dụng cải thiện tâm trạng nhờ tăng tiết endorphin.
Ngoài ra, nên dành một khoảng thời gian ngắn trong ngày để “chuyển tiếp tâm lý” – có thể là 10 phút hít thở sâu, đi bộ quanh văn phòng hoặc viết ra ba mục tiêu quan trọng nhất trong ngày. Khoảng đệm này giúp não bộ chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang trạng thái tập trung một cách mềm mại hơn.
Với doanh nghiệp, việc bố trí lịch họp hợp lý, tránh dồn dập trong hai ngày đầu làm việc, cũng góp phần giảm áp lực không cần thiết. Một môi trường làm việc có nhịp độ khởi động phù hợp sẽ giúp hiệu suất tăng bền vững hơn thay vì bùng nổ ngắn hạn rồi suy giảm.
Tết là khoảng nghỉ cần thiết để tái tạo năng lượng, nhưng quá trình quay lại công việc cũng cần được xem như một giai đoạn thích nghi. Khi cơ thể và tâm trí được điều chỉnh đúng cách, những ngày đầu năm có thể trở thành bước đệm ổn định thay vì khởi đầu của một chuỗi mệt mỏi kéo dài.
