Theo quy định tại Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, hệ thống quản lý điểm giấy phép lái xe được áp dụng nhằm theo dõi mức độ chấp hành pháp luật của người điều khiển phương tiện.
Mỗi giấy phép lái xe có tổng cộng 12 điểm, được cập nhật và quản lý trên hệ thống dữ liệu giao thông. Mức điểm bị trừ trong mỗi lần vi phạm dao động từ 2 đến 10 điểm, tùy theo tính chất và mức độ của hành vi. Trường hợp trong vòng 12 tháng kể từ lần bị trừ điểm gần nhất mà người lái không tiếp tục vi phạm, số điểm sẽ được phục hồi đầy đủ về mức 12 điểm ban đầu.
Ngược lại, nếu bị trừ hết 12 điểm, giấy phép lái xe sẽ mất hiệu lực sử dụng. Sau tối thiểu 6 tháng, người vi phạm phải tham gia kiểm tra kiến thức pháp luật giao thông do lực lượng chức năng tổ chức, đạt yêu cầu mới được phục hồi điểm và tiếp tục điều khiển phương tiện.
Dưới đây là những lỗi vi phạm nghiêm trọng có thể bị trừ đến 10 điểm giấy phép lái xe, các tài xế cần lưu ý:
Nhóm vi phạm nặng: Nồng độ cồn và hành vi gây tai nạn
Nghiêm trọng nhất là vi phạm về nồng độ cồn. Người điều khiển phương tiện có nồng độ cồn vượt ngưỡng từ 50–80 mg/100 ml máu hoặc từ 0,25–0,4 mg/l khí thở không chỉ bị phạt tiền từ 18 đến 20 triệu đồng mà còn bị trừ tới 10 điểm bằng lái.
Đáng chú ý, không chỉ các lỗi trực tiếp nguy hiểm mà nhiều hành vi phổ biến nếu gây tai nạn giao thông cũng bị áp dụng mức trừ điểm tối đa. Danh mục này rất rộng, bao gồm không quan sát, không giảm tốc độ hoặc không dừng xe khi cần thiết; chạy quá tốc độ; chuyển làn, vượt xe hoặc quay đầu sai quy định; không giữ khoảng cách an toàn; đi sai làn hoặc vào đường cấm.
Ngoài ra, các lỗi như không chấp hành tín hiệu đèn giao thông, biển báo, vạch kẻ đường; không bật tín hiệu khi ra vào vị trí đỗ xe; không đặt cảnh báo khi xe gặp sự cố; không gắn biển báo khi kéo xe; hay sử dụng còi sai quy định trong khu dân cư đều có thể bị xử lý nặng nếu dẫn đến tai nạn.
Vi phạm kỹ thuật và hành vi lái xe: Những lỗi dễ bị bỏ qua
Một điểm đáng chú ý là nhiều hành vi tưởng chừng nhỏ nhưng vẫn có thể bị trừ điểm rất cao nếu gây hậu quả. Cụ thể gồm việc sử dụng điện thoại khi đang lái xe; không bật đèn chiếu sáng trong điều kiện thiếu sáng, sương mù hoặc khi đi trong hầm; sử dụng còi sai quy định trong khu dân cư, đặc biệt vào ban đêm.
Các lỗi liên quan đến tổ chức giao thông như không nhường đường tại nơi giao nhau; không giảm tốc độ khi nhập làn; không nhường xe xin vượt; tránh xe sai quy định tại đường hẹp, đường dốc cũng thuộc nhóm vi phạm nghiêm trọng.
Ngoài ra, các hành vi kỹ thuật như kéo xe, đẩy xe không đúng quy định; nối xe kéo không đảm bảo an toàn; mở cửa xe gây nguy hiểm; chạy dưới tốc độ tối thiểu hoặc đi sai làn khi chạy chậm… đều có thể bị xử lý nặng.
Đáng chú ý, việc điều khiển xe không đủ điều kiện thu phí không dừng (không gắn thẻ ETC) đi vào làn ETC cũng nằm trong danh mục vi phạm.
Vi phạm trên cao tốc và hành vi cố tình né tránh
Các hành vi vi phạm trên cao tốc tiếp tục được xếp vào nhóm nguy hiểm nhất. Việc đi ngược chiều, lùi xe, quay đầu trên cao tốc không chỉ bị phạt tiền ở mức 30 – 40 triệu đồng mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị trừ điểm ở mức cao.
Ngoài ra, việc không tuân thủ quy định khi ra vào cao tốc, chạy vào làn dừng khẩn cấp hoặc không giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước cũng nằm trong danh mục vi phạm nghiêm trọng.
Đối với lĩnh vực vận tải, hành vi không chấp hành kiểm tra tải trọng, cố tình né tránh hoặc chuyển tải để qua mặt lực lượng chức năng có thể bị phạt tới 40 – 50 triệu đồng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến điểm giấy phép lái xe.
Vi phạm vận tải: Rủi ro lớn với xe khách và xe tải
Trong nhóm vi phạm liên quan vận tải, các lỗi như chở quá số người quy định, chở hàng vượt tải trọng trên 150% hoặc kéo theo rơ moóc vượt giới hạn cho phép đều bị xử phạt nặng.
Đặc biệt, các hành vi vi phạm quy định về chằng buộc hàng hóa, để hàng xếp lệch, không đóng kín cửa thùng hoặc container không được khóa hãm đúng tiêu chuẩn, nếu gây tai nạn có thể bị phạt từ 30 đến 35 triệu đồng.
Ngoài ra, việc sử dụng biển số không đúng quy định hoặc không do cơ quan có thẩm quyền cấp cũng là lỗi nghiêm trọng, đi kèm mức phạt từ 20 đến 26 triệu đồng.
Điểm bằng lái trở thành công cụ quản lý hành vi
Việc áp dụng cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe đánh dấu bước chuyển trong quản lý giao thông, từ xử phạt đơn lẻ sang theo dõi hành vi dài hạn của người lái. Thay vì chỉ xử lý từng vi phạm riêng lẻ, hệ thống điểm buộc tài xế phải duy trì thói quen lái xe an toàn trong thời gian dài nếu không muốn mất quyền điều khiển phương tiện.
Trong bối cảnh mức phạt tiền ngày càng cao, kết hợp với nguy cơ bị trừ điểm và tước quyền sử dụng bằng lái, áp lực tuân thủ pháp luật đối với người điều khiển phương tiện được nâng lên rõ rệt. Điều này được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu vi phạm và tai nạn giao thông trong thời gian tới.
TH (Otoxemay)
