Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, trâu cổ, tên khoa học Ficus pumila, thuộc họ Dâu tằm, là loài cây leo quen thuộc ở Việt Nam.
Cây thường mọc hoang ở vùng đồng bằng và miền núi Việt Nam với đặc tính sinh trưởng dễ dàng, nhiều nơi người dân phá đi nhưng trâu cổ mọc lại rất nhanh.
“Theo các tài liệu Đông y, trâu cổ có vị ngọt, tính mát, tác động chủ yếu đến thận và hệ tiết niệu. Loài cây này được dân gian ví như ‘thuốc bổ quý ông’ nhờ khả năng hỗ trợ chức năng sinh lý nam. Đông y cho rằng quả trâu cổ có tác dụng bổ thận, tráng dương hỗ trợ cải thiện tình trạng di tinh, yếu sinh lý, đồng thời giảm các triệu chứng đau lưng, mỏi gối. Ngoài ra, quả còn được dùng trong một số trường hợp viêm tinh hoàn, tiểu đục, những vấn đề liên quan đến hệ sinh dục và tiết niệu nam giới”, Tiến sĩ Phương nói.
Không chỉ quả, phần dây và rễ của cây cũng có giá trị dược liệu thường được dùng để hoạt huyết, giảm đau, hỗ trợ điều trị phong thấp và phục hồi cơ thể sau suy nhược.
Trên thực tế, trâu cổ thường được ngâm rượu hoặc sắc nước uống, đặc biệt phổ biến ở nam giới trung niên.
Tiến sĩ Phương cho biết thêm, một số nghiên cứu bước đầu cho thấy trâu cổ chứa nhiều hợp chất sinh học như flavonoid, saponin, polyphenol và phytosterol. Đây là các hoạt chất có khả năng chống oxy hóa, chống viêm và tăng cường miễn dịch. Những tác dụng này giúp cơ thể giảm stress oxy hóa, một yếu tố liên quan đến lão hóa và suy giảm chức năng sinh lý.
Một số nghiên cứu thực nghiệm cũng ghi nhận chiết xuất từ trâu cổ có khả năng bảo vệ gan, thận và điều hòa phản ứng viêm. Ngoài ra, cây còn có ảnh hưởng tích cực đến hệ nội tiết và quá trình chuyển hóa trong cơ thể.
“Đây được xem là cơ sở khoa học phần nào giải thích kinh nghiệm dân gian trong việc sử dụng trâu cổ để tăng cường sinh lực nam giới”, Tiến sĩ Phương giải thích.
Ngoài ra, trong dân gian, trâu cổ thường được kết hợp với cỏ seo gà để hỗ trợ cải thiện triệu chứng phì đại tuyến tiền liệt và rối loạn tiểu tiện. Cách dùng phổ biến là lấy 20-30g cành lá khô của trâu cổ (phần thân mang quả) kết hợp với khoảng 10g cỏ seo gà, sắc uống hằng ngày.
Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý rằng trâu cổ chỉ nên được xem là vị thuốc hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa. Việc lạm dụng, đặc biệt dưới dạng rượu ngâm, có thể gây tác dụng không mong muốn. Người huyết áp thấp hoặc cơ thể suy nhược nặng cần thận trọng khi sử dụng.
Với các bệnh lý như phì đại tuyến tiền liệt nặng hay rối loạn cương dương kéo dài, người bệnh cần được thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc tự ý dùng thảo dược đơn lẻ có thể làm chậm trễ quá trình điều trị.
Thòng bong, loài cây dại quen thuộc ở vùng đồi núi được dân gian dùng như dược liệu thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu tan sỏi thận kích thước nhỏ.
Không chỉ làm hàng rào ở làng quê, cúc tần còn được xem như vị thuốc dân gian hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau xương khớp và hỗ trợ đánh tan sỏi thận, hạ axit uric.
Cây nhọ nồi, loại cây mọc hoang vị ngọt, chua có tác dụng bổ thận, thanh nhiệt, thường dùng trong các trường hợp can thận âm hư, chảy máu hoặc đi ngoài ra máu.
