Nằm ẩn mình giữa những ngọn núi cao, bao quanh bởi những mỏm đá lớn thuộc địa phận thung lũng Sủng Là, xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang (khu vực huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ), bản Lao Xa là địa điểm du lịch hút khách vài năm gần đây nhờ vẻ đẹp hoang sơ, yên tĩnh.
Theo Cổng thông tin điện tử của Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, ở bản Lao Xa, cư dân 100% là đồng bào dân tộc Mông.
Người dân nơi đây chủ yếu làm nông nghiệp, độc canh cây ngô, chăn nuôi gia súc và làm nghề đúc bạc truyền thống với các sản phẩm quen thuộc như: dây chuyền, vòng cổ, vòng tay, nhẫn hay hoa tai.
Quanh bản hiện có 5 ngôi nhà trình tường 3 gian với tuổi đời khoảng 80 năm, được lợp ngói âm dương.
Ngoài ra, bà con còn dựng mới chừng 60 ngôi nhà theo đúng kiến trúc và nét văn hóa của dân tộc Mông, bao gồm khuôn viên, hàng rào đá. Xung quanh nhà, họ trồng rau và hoa.
“Là địa phương có kinh tế phát triển của xã, người dân trong bản đều có ý thức, trách nhiệm với cộng đồng bằng việc giữ gìn, bảo vệ những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc mình.
Bởi vậy, dù là địa điểm du lịch nhưng ở Lao Xa không có nhiều sự thương mại hóa như một số nơi khác. Cảnh quan và cuộc sống sinh hoạt của bà con nơi đây vẫn giữ được vẻ hoang sơ, bình yên”, Vương Phạm Quang Huy (SN 2002, Hà Nội) chia sẻ.
Huy cho biết có dịp ghé thăm bản Lao Xa vào tháng 3/2026, đúng thời điểm vùng đất này bước vào mùa đẹp nhất trong năm.
Khi ấy, thời tiết bắt đầu giao mùa từ xuân sang hạ, trời ấm dần, có nắng nhẹ, sương mù cũng dịu bớt và thỉnh thoảng xuất hiện một vài cơn mưa xuân.
“Khung cảnh bản làng lúc đó rất tình và thơ. Khắp nơi rực rỡ hoa đào, hoa mận nở”, chàng trai trẻ nhớ lại.
Vì lần đầu đến Lao Xa, lại muốn có nhiều thời gian khám phá và trải nghiệm nên Huy chọn đặt tour 3 ngày 2 đêm với chi phí khoảng 3,4 triệu đồng/người, bao gồm dịch vụ di chuyển bằng xe máy, ăn uống và lưu trú tại homestay địa phương.
Trong đó, 10X dành phần lớn thời gian để trải nghiệm ở bản, kết hợp ghé thăm vài điểm đến như Phó Bảng, Tả Phìn… và nghỉ một đêm tại trung tâm cao nguyên đá Đồng Văn, cách bản khoảng 25km.
Tại bản Lao Xa, vị khách Hà Nội cũng có cơ hội được tìm hiểu về nghề chạm khắc bạc truyền thống của người bản địa.
Nghề chạm khắc bạc ở đây thường hoạt động khoảng 6 tháng trong năm, vào thời điểm trước và sau tết Nguyên đán. Vì thế, đến Lao Xa dịp này, du khách sẽ được quan sát và tìm hiểu cách bà con tạo ra những sản phẩm trang sức bằng bạc đẹp mắt.
“Những người thợ chạm bạc ở đây rất khéo léo và kiên nhẫn. Bằng đôi tay chai sạn cùng với những dụng cụ thô sơ, họ đã ‘thổi hồn’ vào từng miếng bạc và biến nó trở thành những món đồ trang sức được chạm khắc hoa văn tinh xảo, mang đậm nét văn hóa ở vùng cao nguyên đá”, Huy chia sẻ.
Theo cảm nhận của chàng trai 24 tuổi, ở Lao Xa không có quá nhiều trải nghiệm như các bản làng du lịch cộng đồng khác.
Tuy nhiên, khung cảnh thiên nhiên, không khí và con người nơi đây khiến du khách có cảm giác được “chữa lành”, giải tỏa căng thẳng hiệu quả.
Bên cạnh đó, nam du khách còn được trải nghiệm nhiều món ăn đặc sắc mang đậm văn hóa ẩm thực bản địa như: thịt lợn đen nướng, gà rừng, canh rau rừng…
Huy cho hay, quãng đường đi vào bản Lao Xa không quá khó, có thể di chuyển bằng xe máy đến tận nơi. Song, du khách cần lựa chọn và kiểm tra xe thật kỹ trước chuyến đi, đảm bảo chắc tay lái.
Ở bản chưa có nhiều dịch vụ du lịch nên du khách nên chủ động trang bị đầy đủ vật dụng cá nhân thiết yếu, đồ ăn, thức uống… và mang theo tiền mặt vì hình thức chuyển khoản còn hạn chế tại đây.
“Cuối cùng, bạn cần phải có ý thức tôn trọng văn hoá và con người bản địa. Trước khi chụp hình hãy xin phép người dân.
Không gian trong bản cũng khá yên tĩnh nên hãy nói chuyện đủ nghe, không mang loa hay mở nhạc, đồng thời không xả rác ra môi trường hay ngắt hoa, bẻ cành…”, Huy lưu ý.
Ảnh: Quang Huy/@Huythichdichiu
