Sự chuyển dịch của chuỗi cung ứng ô tô tại Đông Nam Á trong 5 năm qua đang tạo ra một diện mạo mới đầy tính cạnh tranh giữa các quốc gia trong khu vực.
Trong khi Thái Lan và Indonesia đang ở thế “song mã” để tranh giành vị thế cứ điểm sản xuất xe điện toàn cầu, Việt Nam lại đang ghi nhận một thực tế đầy mâu thuẫn. Dù đã vươn lên đứng thứ 4 trong khu vực về số lượng các hãng xe đặt nhà máy sản xuất, lắp ráp, song nếu xét về hiệu suất và sản lượng thực tế xuất xưởng, ngành công nghiệp ô tô trong nước vẫn còn một hành trình dài để có thể đuổi kịp các “ông lớn” nước láng giềng.
Thái Lan duy trì vị thế dẫn đầu trong bối cảnh tái cơ cấu
Thái Lan hiện vẫn là quốc gia có quy mô sản xuất lớn nhất khu vực với 16 thương hiệu ô tô đặt nhà máy, đóng vai trò là cứ điểm xuất khẩu quan trọng đi các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, trong 5 năm gần đây, năng lực sản xuất của nước này chịu ảnh hưởng từ sự bất ổn kinh tế và quá trình chuyển đổi sang xe điện. Chính sách thúc đẩy xe năng lượng sạch một mặt thu hút các hãng xe Trung Quốc, mặt khác gây áp lực lên các thương hiệu Nhật Bản vốn thế mạnh là xe động cơ đốt trong. Để tối ưu chi phí trước sức ép cạnh tranh, một số tập đoàn như Subaru và Suzuki đã quyết định ngừng sản xuất tại đây để chuyển dịch về Nhật Bản hoặc Indonesia.
Indonesia bứt phá nhờ lợi thế chuỗi cung ứng pin xe điện
Indonesia đang vươn lên mạnh mẽ với sản lượng năm 2025 đạt hơn 1,1 triệu xe, thu hẹp khoảng cách với Thái Lan xuống mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ qua. Quốc gia này đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư từ Mỹ, Hàn Quốc và Trung Quốc nhờ trữ lượng nickel dồi dào, thành phần cốt lõi trong sản xuất pin xe điện. Hiện có khoảng 15 hãng xe đặt nhà máy tại đây, bao gồm cả VinFast của Việt Nam đã bắt đầu vận hành từ cuối năm 2025. Sự dịch chuyển này cho thấy Indonesia đang dần khẳng định vai trò trung tâm sản xuất xe điện của khu vực.
Thực trạng ngành sản xuất ô tô tại Việt Nam và Malaysia
Việt Nam hiện có khoảng 14 thương hiệu tự đầu tư hoặc liên doanh xây dựng nhà máy sản xuất, lắp ráp. Tuy nhiên, sản lượng năm 2025 chỉ đạt hơn 480.000 xe, con số khá khiêm tốn khi so sánh với hai quốc gia dẫn đầu. Về danh mục sản phẩm, ngoài VinFast sản xuất xe thuần điện, các đơn vị khác như TMT chủ yếu dừng ở mức lắp ráp xe điện Wuling, trong khi Honda tiên phong lắp ráp dòng xe hybrid với mẫu CR-V. Điểm chung của Việt Nam và Malaysia là hoạt động sản xuất vẫn tập trung chủ yếu để phục vụ nhu cầu tiêu thụ nội địa thay vì xuất khẩu. Tại Malaysia, thị trường vẫn do hai thương hiệu nội địa là Perodua và Proton nắm giữ vị thế chủ đạo.
Các quốc gia khác trong khu vực như Philippines, Singapore và Campuchia hiện cũng đã có các cơ sở lắp ráp ô tô, song quy mô vẫn còn nhỏ và chưa tạo ra tác động đáng kể đến bản đồ công nghiệp ô tô toàn khu vực.
TH (Otoxemay)
