Tôm mũ ni là loài giáp xác có 10 chân, sinh sống ở các vùng biển ấm. Chúng sống ở độ sâu hàng chục mét, nơi có rạn san hô và đá ngầm.
Tại Việt Nam, loài tôm này xuất hiện nhiều ở khu vực biển đảo miền Trung và miền Nam.
Trong đó, Mũi Né (Lâm Đồng), đặc khu Côn Đảo (TPHCM) hay đặc khu Phú Quốc (An Giang) được đánh giá là những nơi có điều kiện tự nhiên lý tưởng để tôm mũ ni phát triển và cho chất lượng tốt nhất.
Anh Thành Nam (ngư dân ở phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng) cho biết, sở dĩ gọi là tôm mũ ni vì chúng có phần đầu to, bè ra như chiếc mũ ni – loại mũ thường được sử dụng để che kín tai và sau gáy.
Ở một số địa phương, người dân còn gọi là tôm vỗ, bởi đặc tính thú vị của chúng. Đó là khi bắt lên, phần đuôi tôm thường xòe ra rồi thân co lại, đập mạnh vào phần bụng phía trước, tạo âm thanh khá rõ như tiếng vỗ tay.
“Tôm mũ ni được khai thác tự nhiên, nhiều nhất là từ tháng 4 đến tháng 7 dương lịch hằng năm.
Hiện ở Việt Nam có 3 loại tôm mũ ni là đỏ, đen và trắng. Trong đó, tôm mũ ni trắng được đánh bắt và sử dụng làm thực phẩm khá phổ biến. Loài màu đen sản lượng ít hơn, quý hiếm và đắt đỏ nhất là tôm mũ ni đỏ”, anh Nam tiết lộ.
Theo ngư dân này, để đánh bắt tôm mũ ni, người ta thường dựa vào đặc tính của chúng. Ban ngày, tôm thường vùi mình vào cát hoặc treo mình trên các vách đá, ẩn náu trong các hang hốc.
Nhưng đêm xuống, chúng rời hang đi tìm thức ăn. Đây cũng là thời điểm lý tưởng để ngư dân ra khơi đánh bắt tôm.
“Tùy kích cỡ và thời điểm, tôm mũ ni trắng và đen được bán với giá dao động từ 750.000 – 950.000 đồng/kg (size 5-6 con). Còn tôm mũ ni đỏ đắt hơn, giá khoảng 1,2 – 1,5 triệu đồng/kg”, anh nói thêm.
Chị Bùi Hiền (Hà Nội) từng thưởng thức tôm mũ ni nhiều lần, nhận xét loại tôm này có phần thịt dai, chắc, ăn không bị bở hay tanh.
“Tôm mũ ni có thịt chắc, vị ngọt tự nhiên, khá giống tôm hùm nhưng mềm hơn. Khi ăn chậm và nhai kỹ, tôi còn cảm nhận rõ vị ngọt cùng hương thơm dịu đặc trưng. Theo khẩu vị cá nhân, tôi thích tôm mũ ni hơn”, chị Hiền chia sẻ.
Từ kinh nghiệm nấu nướng, chị cho biết, tôm mũ ni có thể chế biến thành nhiều món giống tôm hùm như nấu cháo, nấu lẩu hay hấp, xào cháy tỏi, sốt phô mai… đều hấp dẫn.
Trong đó, chị thích nhất tôm mũ ni hấp, vừa dễ làm lại giữ trọn được hương vị nguyên bản của món ăn.
“Tuy thịt tôm mũ ni chỉ chiếm khoảng 1/3 – 1/2 trọng lượng cơ thể nhưng rất ngon, đáng để thưởng thức”, chị nêu cảm nhận.
Không chỉ được tiêu thụ tại địa phương, tôm mũ ni hiện còn được vận chuyển đến nhiều tỉnh, thành, trở thành đặc sản lạ miệng thu hút thực khách sành ăn trên cả nước.
Nhiều người cho biết, nhờ hệ thống vận chuyển hiện đại cùng quy trình bảo quản nghiêm ngặt, tôm mũ ni dù đưa tới các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM… vẫn giữ được độ tươi ngon như khi vừa đánh bắt.
