Cà phê từ lâu được xem là thức uống mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, như chống viêm và giảm nguy cơ đột quỵ hay đau tim. Tuy nhiên, nghiên cứu được công bố trên JAMA Network Open cho thấy, với một nhóm người nhất định, việc tiêu thụ nhiều cà phê có thể gây tác động bất lợi đến thận.
Theo đó những người mang biến thể rs762551 của gene CYP1A2 có khả năng chuyển hóa caffeine chậm hơn bình thường. Theo các tác giả, khoảng một nửa dân số thuộc nhóm này.
Các nhà khoa học đã theo dõi 604 người từ 18 đến 45 tuổi trong thời gian 16 năm, với các đợt đánh giá định kỳ. Khoảng một nửa số người tham gia mang biến thể gene CYP1A2. Tất cả đều bị tăng huyết áp giai đoạn 1 nhưng chưa điều trị.
Trong số những người tham gia, 26,2% uống dưới một tách cà phê mỗi ngày, 62,7% uống từ một đến ba tách và 11,1% uống hơn ba tách mỗi ngày.
Để đánh giá sức khỏe thận của mọi người, nghiên cứu theo dõi ba dấu hiệu gồm albumin niệu (protein dư thừa trong nước tiểu), tăng lọc cầu thận bất thường và tăng huyết áp.
Kết quả cho thấy những người chuyển hóa caffeine chậm và uống từ ba tách cà phê trở lên mỗi ngày có nguy cơ xuất hiện protein dư thừa trong nước tiểu cao gấp 2,7 lần, nguy cơ tăng bất thường tốc độ lọc của thận cao gấp 2,5 lần và nguy cơ tăng huyết áp cao gấp 2,8 lần.
Ngược lại, ở nhóm chuyển hóa caffeine nhanh, nguy cơ gặp các vấn đề về thận không liên quan đến lượng cà phê tiêu thụ. Theo các tác giả, điều này cho thấy caffeine có thể đóng vai trò trong sự phát triển bệnh thận ở những người mắc tăng huyết áp giai đoạn 1 và mang gene chuyển hóa chậm.
Chuyên gia dinh dưỡng Melissa Mroz-Planells (Mỹ) cho biết có thể xét nghiệm máu hoặc nước bọt để xác định khả năng chuyển hóa caffeine thông qua gene CYP1A2. Tuy nhiên, mọi người cũng có thể tự nhận biết qua phản ứng của cơ thể sau khi uống cà phê.
“Những người chuyển hóa caffeine nhanh sẽ cảm nhận tác động rõ nhất khoảng 1 giờ sau khi tiêu thụ caffeine. Người chuyển hóa chậm có thể phải mất khoảng 4 giờ mới cảm nhận được tác động này”, bà nói.
Những người chuyển hóa caffeine chậm cũng dễ gặp các tác dụng phụ hơn như bồn chồn, lo lắng, cáu gắt, đau dạ dày, tim đập nhanh, khó ngủ hoặc đi tiểu thường xuyên.
Tuy vậy, chuyên gia Mroz-Planells nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa người mang gene chuyển hóa chậm phải từ bỏ hoàn toàn cà phê. “Những người chuyển hóa chậm vẫn có thể dùng caffeine với lượng nhỏ và vào thời điểm sớm hơn trong ngày”, bà cho biết.
Bà Mroz-Planells cũng lưu ý rằng tất cả người tham gia nghiên cứu đều bị tăng huyết áp giai đoạn 1 nhưng chưa điều trị. “Tăng huyết áp là một trong những tình trạng phổ biến liên quan đến sự phát triển của bệnh thận mạn tính, vì vậy chúng ta chưa thể chắc chắn liệu kết quả này do lượng caffeine tiêu thụ hay tăng huyết áp chưa điều trị, do cả hai yếu tố hay nguyên nhân khác”, bà giải thích.
Các chuyên gia khuyến cáo nên tiếp nhận kết quả nghiên cứu một cách thận trọng. Theo bà Mroz-Planells, caffeine vẫn an toàn nếu sử dụng ở mức hợp lý nhưng tiêu thụ quá nhiều không phải lựa chọn tốt, đặc biệt với những người chuyển hóa caffeine chậm.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triglyceride (một loại mỡ máu) và trà xanh là thức uống được đánh giá có nhiều lợi ích.
Ngừng uống cà phê có thể mang lại một số thay đổi tích cực cho huyết áp, đặc biệt ở những người nhạy cảm với caffeine hoặc có huyết áp cao. Tuy nhiên, mọi thay đổi cần áp dụng từ từ.
Nhiều chuyên gia dinh dưỡng cho biết một số loại thức uống quen thuộc chứa các hợp chất có lợi cho mạch máu và tuần hoàn máu, góp phần hạ huyết áp.
