Theo TS Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cây rau má lá rau muống (tên khoa học là Emilia sonchifolia, thuộc họ Cúc (Asteraceae). Tại nhiều vùng quê, người dân còn gọi cây này là rau má lá rau muống cuống rau răm, nhất điểm hồng, rau chua lè hay hồng bối diệp.
Đây là loại cỏ mọc hoang phổ biến tại những khu vực đất ẩm, từ ven đường, bờ ruộng, hàng rào cho đến quanh sân nhà hay trong các chậu cảnh.
“Trước đây, người dân ở các vùng quê hái đọt non của cây để ăn sống, nấu canh hoặc dùng như một cây thuốc dân gian. Ngày nay, khi nguồn rau trồng trở nên phong phú hơn, ít người còn ăn loại cây này, song chúng vẫn xuất hiện rất nhiều ngoài tự nhiên”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Theo y học cổ truyền, lá và đọt non của cây rau má lá rau muống có vị đắng, tính mát. Nhờ đặc tính này, cây thường được sử dụng trong các bài thuốc giúp thanh nhiệt, giải độc cơ thể, hỗ trợ điều trị mụn nhọt, viêm họng, ho kéo dài hoặc giải quyết các biểu hiện do “nóng trong” gây ra.
Ngoài ra, một số nơi còn giã nát lá tươi để đắp ngoài da khi bị sưng đau nhẹ. Trong đời sống thường nhật, loài cây này có mặt trong các bài thuốc đơn giản như nấu nước uống khi bị sốt nóng, đau họng hoặc bị tiểu buốt nhẹ.
Tiến sĩ Phương cho biết thêm, trong học hiện đại, các nghiên cứu cho thấy cây rau má lá rau muống chứa hàm lượng flavonoid, phytosterol, alcaloid cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa.
Thử nghiệm bước đầu ghi nhận cây có hoạt tính chống viêm, chống oxy hóa và một số tác dụng sinh học khác. Các chiết xuất từ loại cây có những tác dụng quan trọng sau:
Chống viêm: Theo tạp chí Fitoterapia, chiết xuất từ nước và methanol trong lá cây có khả năng làm giảm sưng phù chân trong thí nghiệm trên chuột.
Chống ung thư: Tạp chí Ethnopharmacology công bố chiết xuất methanol từ loại thực vật này thể hiện khả năng chống lại các tế bào ung thư trong thí nghiệm trên chuột, bao gồm cả ung thư nguyên bào sợi từ phổi.
Chống oxy hóa: Theo tạp chí Phytotherapy Research, các hoạt chất flavonoid tìm thấy trong cây có khả năng cải thiện triệu chứng đục thủy tinh thể trong thí nghiệm trên chuột.
Tuy nhiên, TS Phương cũng lưu ý rằng phần lớn các nghiên cứu hiện nay về loại cây này mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng, chưa có đủ cơ sở dữ liệu vững chắc để xem đây là thuốc điều trị bệnh.
Vì vậy, người dân có thể sử dụng cây như một phương thức hỗ trợ sức khỏe lành tính nhưng không nên tự ý dùng thay thế các loại thuốc chữa bệnh chuyên khoa. Đặc biệt, việc sử dụng loại dược liệu này không được khuyến khích cho phụ nữ mang thai.
Là loại cây mọc dại có vị ngọt mát, mía dò được đánh giá cao nhờ khả năng lợi tiểu và hỗ trợ chuyển hóa đường.
Nước ép cần tây được đánh giá là thức uống lành mạnh và ngày càng phổ biến nhưng vẫn có 3 nhóm người nên thận trọng khi sử dụng.
Lá, vỏ, quả bàng đều là những vị thuốc dân gian có khả năng kháng khuẩn, chống viêm và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý hiệu quả.
