Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, cây tầm bóp (hay còn gọi cây thù lù, lồng đèn hay bùm bụp) vốn là một loài cây mọc hoang phổ biến khắp các vùng quê Việt Nam.
Hình dáng quả tầm bóp rất đặc trưng khi được bao bọc bởi một lớp vỏ mỏng trông giống như chiếc đèn lồng, gắn liền với ký ức tuổi thơ những người lớn lên ở nông thôn.
Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng loại quả mọc dại này lại có giá đắt đỏ ở nước ngoài. Tại Anh, quả tầm bóp được bày bán trong các siêu thị với mức giá từ 12,5 đến 20 bảng Anh/1kg (tương đương khoảng 450.000 đến 700.000 đồng). Mức giá này cao gấp nhiều lần so với các loại trái cây phổ biến khác như nho, táo, dâu tây, thậm chí vượt qua cả vải thiều nhập khẩu từ Việt Nam.
Không chỉ có giá trị kinh tế cao, toàn bộ cây tầm bóp từ lâu đã được công nhận là vị thuốc quý trong y học cổ truyền. Theo Tiến sĩ Phương, trong Đông y, tầm bóp được xem là vị thuốc có tính mát, vị đắng, lành tính và không chứa độc tố.
Toàn bộ các bộ phận của cây, từ thân, lá cho đến quả đều có thể tận dụng để làm thuốc. Cây có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, tiêu đờm, giảm ho hiệu quả, đồng thời hỗ trợ làm mềm các khối cứng và tiêu viêm mạnh mẽ.
Rau tầm bóp được ứng dụng rất phổ biến để điều trị các chứng bệnh như ho kéo dài, viêm họng hay tiêu đờm. Nhờ đặc tính thanh nhiệt và giải độc tự nhiên, loại thảo dược này còn là giải pháp hỗ trợ đắc lực trong điều trị mụn nhọt cũng như các chứng viêm ngoài da.
Trong y học hiện đại, các nghiên cứu chuyên sâu tại Đại học Houston (Texas, Mỹ) cùng Đại học Y khoa Quốc gia Cheng Kung (Đài Loan, Trung Quốc) đã chỉ ra rằng, rau tầm bóp chứa hàm lượng lớn các hoạt chất sinh học quý hiếm như physalin A-D, F, L-O và physagulin A-G.
Những hợp chất này có khả năng tăng cường hệ thống miễn dịch một cách mạnh mẽ. Đặc biệt, chúng có tác dụng kháng tế bào ung thư hiệu quả, mang lại triển vọng lớn trong hỗ trợ điều trị ung thư. Ngoài ra, các hoạt chất sinh học này còn ghi nhận hiệu quả tích cực trong kiểm soát bệnh tiểu đường và đẩy lùi mụn nhọt.
Thành phần chính của quả tầm bóp bao gồm chất xơ, chất béo, protein, đường và đặc biệt là hàm lượng Vitamin C dồi dào, đi kèm hàng loạt khoáng chất thiết yếu như lưu huỳnh, sắt, kẽm, magie, canxi, phốt pho, clo và natri.
Việc bổ sung quả tầm bóp vào chế độ ăn uống hằng ngày giúp cơ thể nạp đầy đủ lượng Vitamin C cần thiết, từ đó ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị hiệu quả bệnh Scorbut nguy hiểm với các biểu hiện điển hình như chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da hoặc khiến các tổn thương trên cơ thể rất lâu lành.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng đưa ra khuyến cáo một số người không nên sử dụng loại cây này gồm phụ nữ mang thai và đang trong giai đoạn cho con bú; người có cơ địa dễ dị ứng với các thành phần của cây tầm bóp hoặc có tiền sử dị ứng với các loại thảo mộc nói chung.
Không chỉ được biết đến với công dụng lợi tiểu, hỗ trợ các bệnh lý về đường tiết niệu, cây cối xay còn xuất hiện phổ biến trong nhiều bài thuốc dân gian cải thiện tình trạng ù tai, nghe kém.
Trong y học cổ truyền, cỏ mực (cây nhọ nồi) có vị ngọt, chua, tính mát, quy kinh can, thận, giúp lương huyết, bổ huyết, dưỡng can thận, hỗ trợ kích thích mọc tóc, kéo dài pha phát triển của tóc.
Được trồng lấy bóng mát, cây trứng cá từ quả chín ngọt đến lá đều có thể dùng pha nước uống có tác dụng tốt đối với sức khỏe.
